Het afgelopen seizoen draaide het om samen sterker worden als orkest. We zijn bezig geweest met drie belangrijke zaken: toonvorming, balans en ritmiek. Daarmee hebben we samen de basis gelegd voor mooiere, krachtigere en meer bewuste muziek. Het is niet zomaar een jaar geweest, maar het begin van een nieuwe weg — met nieuwe uitdagingen, nieuwe accenten en nieuwe energie. En het kost tijd, doorzettingsvermogen en samenwerking, maar juist daardoor is die weg zo prachtig!

"Muziek maken is een gedeelde verantwoordelijkheid:
je hebt elkaar nodig!"

Step 1 – Toonvorming

De basis begint bij de klank. We werkten met lange tonen en besteedden aandacht aan een ronde, zuivere aanzet. We experimenteerden met puntige én ronde starts, en leerden samen het belang van een gelijkmatige luchtstroom. Zo ontstaat niet alleen een mooiere klank, maar ook bewustwording rond zuiverheid, ademsteun en techniek.

We letten op onze houding: zittend op het puntje van de stoel, met rechte rug en ontspannen schouders. Zo vermijden we onnodige spanning en ontstaat de ideale basis voor iedere noot. Bij rieten werden we ons bewust van niet te hard bijten, bij koper niet te hard drukken tegen de lippen — alles met het oog op minder vermoeidheid en een mooiere toon.

Met tuningdrones.com leerden we samen ‘spelen met zuiverheid’, door intentioneel te hoog of te laag te blazen en geleidelijk naar de juiste toon te glijden. Zo ontdekten we samen de kracht van de aural beats — en bouwden we samen verder aan één orkest met één geluid.

Tussendoor: Slow Practising

Met de techniek van slow practising namen we samen de tijd om bewust, langzaam te oefenen. Zo ontstaat niet alleen meer controle over techniek, luchtsteun en articulatie, maar ook rust en focus. Het helpt slordigheden sneller op te merken, biedt gelegenheid tot kleine verbeteringen en zorgt ervoor dat iedere noot betekenisvol klinkt. Zo ontstaat niet alleen betere techniek, maar ook meer plezier én bewustwording in iedere repetitie én thuisstudie.

Step 2 – Balans

Met een gezonde toonvorming als basis, gingen we verder met balans — het fundament waarop ons orkest staat. We ontdekten samen dat iedere sectie telt, dat de kracht ontstaat vanuit drum en bas, en dat samenklank staat of valt met bewust luisteren. Zo bouwen we niet zomaar samen muziek, maar één orkest met één geluid. Het is deze samenwerking die ons niet alleen sterker maakt, maar ons ook dichter bij ons publiek én bij onszelf brengt.

Step 3 – Ritmiek

Het derde thema, ritmiek, is voorzichtig geïntroduceerd. We legden samen de basis met achtste en zestiende noten, leerden patronen herkennen én ontdekten samen de kracht van samen ‘grooven’. Hoewel deze stap door wisselende bezetting niet volledig tot bloei is gekomen, staat deze in het komende seizoen centraal. We trekken samen deze lijn door met de vier basistechnieken die ons helpen om thuis én samen te groeien, en bieden online mogelijkheden waarmee iedere muzikant zijn of haar ritmisch gevoel verder ontwikkelt. Zo ontstaat niet alleen vooruitgang, maar ook samenhang én plezier in ons samenspel.

Repetitiestructuur & Routine

Vanaf komend seizoen brengen we deze onderwerpen samen in één vloeiende routine. Iedere repetitie start met een kort kwartiertje focus op onze basiskwaliteiten: toonvorming, zuiverheid én — in 2025–2026 — met speciale nadruk op ritmiek. Zo ontstaat niet alleen routine, maar ook focus tijdens iedere vrijdagavond. We beginnen stipt om 19:30 uur, met een duidelijke opwarmroutine waarmee iedere musicus krachtig én ontspannen van start gaat. Zo maken we samen optimaal gebruik van onze kostbare repetitietijd!

De 40‑minuten‑challenge

Onze kracht schuilt niet alleen in de vrijdagavond, maar ook thuis. Met de 40‑minuten‑challenge moedigen we iedere musicus aan om iedere week minimaal 40 minuten bewust te oefenen. Het is niet ‘even doorblazen’, maar écht met focus en plezier. Zo ontstaat vooruitgang — niet alleen bij iedere speler, maar bij ons hele orkest. Tip: liever drie keer 15–20 minuten met focus, dan één uur ‘op de automatische piloot’. Zo ontstaat niet alleen techniek, maar ook bewust musiceren.

"Als iedere musicus groeit, groeit het orkest. Zo ontstaat samenklank én verbondenheid."

Het Seizoen 2025–2026: Een Mooie Mix

Het komende seizoen staat bol van uitdagingen én mogelijkheden. In samenwerking met de muziekcommissie is een prachtig, veelzijdig programma samengesteld — met programmatische werken, pop, musical én symfonische rock — waar iedere muzikant iets in kwijt kan. Zo ontstaat niet alleen een mooi concert, maar een ervaring die ons samen verder brengt.

Met deze verdere groei komt ook een grotere verantwoordelijkheid: samen zorgen we ervoor dat we zoveel mogelijk compleet zijn. Afmeldingen worden tot een minimum beperkt, we starten op tijd én geven samen alles wat we in ons hebben. Zo bouwen we niet alleen verder aan ons orkest, maar geven we betekenis aan alles wat we met elkaar neerzetten.

Solisten in de Spotlight

• 🌟 Jithe (fluit) neemt ons mee in Sketches for Flute — met een prachtige solo vol variatie en contrast. Deze solo biedt niet alleen Jithe zelf een podium, maar vormt ook een mooie stap richting haar D-diploma!
• 🌧️ Beau (altsaxofoon) vertolkt In A Gentle Rain met gevoel en expressie, waarbij niet alleen de noten klinken, maar ook het verhaal achter de muziek tot leven komt.
• 🎷 Karin (tenorsaxofoon) brengt ons Cry Me A River — Het bekende jazznummer Cry Me a River, oorspronkelijk uit de jaren '50, is gearrangeerd voor harmonieorkest met een solistische rol voor tenorsaxofoon.

De solisten krijgen vóór de zomervakantie al hun bladmuziek, zodat ze zich in alle rust kunnen voorbereiden.

Tot Slot

Ik ben ontzettend trots op wat we samen bereikt hebben. Het afgelopen seizoen was niet zomaar een seizoen, maar het fundament onder onze verdere ontwikkeling. Het komende seizoen biedt ons de gelegenheid deze lijn door te trekken, samen te groeien én samen te ontdekken. Zo ontstaat niet alleen muziek, maar verbinding. We bouwen samen verder — met plezier én energie — aan de toekomst van Sint-Caecilia!

Repetitieschema

1. Warm spelen
2. Epic Gaming Themes - Paul Murtha
3. Pirates Of The Caribbean - Ted Ricketts

Pauze

1. Bon Jovi Rock Mix - Wolfgang Wössner
2. Rhythm Forever
3. Stål Himmel

Aantekeningen voor 12-dec-25

Warm spelen, routine

Vanaf aanstaande vrijdag besteden we in de repetities kort aandacht aan het maken van je eigen warming-up voor blazers. Ik laat zien hoe je met een paar eenvoudige stappen je ademhaling, klank en (ritmische) vaardigheden gericht kunt ontwikkelen — en hoe je daarna met Perfect Practice écht verschil maakt in je spel.

Ook kijken we naar het gebruik van opnames, zowel professioneel als van jezelf, om sneller inzicht te krijgen in je klank en vooruitgang. We sluiten af met de tip om elke oefensessie positief te eindigen met iets dat je al prettig speelt.

Het doel?
Onze gezamenlijke muzikale kennis en kunde naar een hoger niveau tillen, stap voor stap, bewust en met plezier. Vanavond een klein voorproefje van een inspeeltechniek.

Epic Gaming Themes

Dit stuk komt uit de archiefkast dus het kan zijn dat sommigen het herkennen. In het programmaoverzicht kun je al een en ander lezen en beluisteren van dit stuk.

Pirates Of The Caribbean

Super bekende, misschien wel meest bekende, filmscore van de componist Hans Zimmer. Ook deze komt uit de kast en is eerder gespeeld. Luister deze week een aantal keer naar de opname om de muziek eigen te maken.

"Muziek onthult meer dan alle wijsheid en filosofie ooit kunnen."
Ludwig von Beethoven

Bon Jovi Rock Mix

Zoals in de Whatsapp staat kun je van dit arrangement de partij zelf downloaden hieronder.

Rhythm Forever

Ook Rhythm Forever zullen we spelen. Dit wordt een lekker uptempo openenr van onze uitvoering.

Belangrijke opmerkingen

Ook al heb je de bladmuziek nog niet, je kunt je alvast voorbereiden:

1. Ritmegevoel trainen

• Klap of tik thuis verschillende ritmes, bijvoorbeeld afwisselend 4/4 en 3/4, of syncopische patronen.
• Gebruik een metronoom en varieer tempo’s om je timing te verbeteren.

2. Articulatietechniek

• Oefen losse, korte noten (staccato) en lange, verbonden noten (legato).
• Probeer dynamiekverschillen aan te brengen: zacht vs. luid, langzaam vs. snel.

3. Adem en ondersteuning

• Blazers: werk aan diepe, gecontroleerde ademhaling.
• Speel toonladders of lange tonen om je klank en ademsteun te versterken.

4. Luisteren en mentale voorbereiding

• Luister naar de opnames op YouTube of Spotify en luister aandachtig naar ritme, frasering en dynamiek.
• Probeer in je hoofd mee te “spelen” met het stuk: dit helpt bij het geheugen en het samenspel later.

5. Ontspanning en focus

• Doe een korte warming-up voordat je oefent, zodat je lichaam en geest alert zijn.
• Focus op kwaliteit van de oefening, niet op kwantiteit.

Repetitieschema

1. Inspelen
2. Rhythm Forever
3. Bon Jovi Rock Mix

Pauze

1. Pirates Of The Caribbean
2. Epic Gaming Themes

Aantekeningen voor 19-dec-25

Aan onze percussionisten:

Het werd vorige week direct helder bij onze eerste repetitie voor het winterconcert: Bon Jovi, Rhythm Forever en Epic Gaming (en Meat Loaf). Het slagwerk mag weer stralen en moet met de bas samen bij een hoop nummers weer zorgen voor de nodige houvast voor het orkest. Probeer nog meer samen tot mooie dingen te komen door de repetities goed voor te bereiden, je partijen van voor tot achter te kennen en de instrumenten klaar te hebben staan aan het begin van elk nummer!

Opwarmroutine 2:

Vorige week heb ik jullie laten inspelen met een simpele toonladder die ik stukje bij beetje wijzigde van simpele kwartnoten naar een syncopisch ritme. Dit bleek het ritme van Baba Yetu te zijn uit Epic Gaming Themes. Een klein voorproefje van wat je kan verwachten van een eigen opwarmroutine. Deze week weer meer hierover.

Rhythm Forever - Anderas Ludwing Schulte

Vorige week een eerste verkenning van het muziekstuk. Uiteraard nog onwennig. Maar vooral kwam al direct naar voren dat het qua notenbeeld niet al te lastig is. Ritmisch daarentegen wel. En ook niet in de zin van onmogelijke ritmes, maar om de vaart erin te houden en goed syncopisch te blijven spelen is een uitdaging in dit stuk.

Bon Jovi Rock Mix

We hebben er een tweede rock groep bij in ons repertoire en dus wordt het rocken geblazen tijdens het winterconcert. De uitdaging in Bon Jovi ligt hem in de intentie waarmee het stuk van het begin tot het eind moet worden gespeeld om het karakter te treffen van de opzwepende rockmelodiën. Aan iedereen de taak om de drie originele nummers te kennen en die in te voegen in je eigen spel. Het resultaat moet een mooie symphonische versie worden van de drie tophits uit dit arrangement.

Pirates Of The Caribbean

Ook de pirates vraagt aandacht:

- De overgangen moeten met flair en zekerheid getroffen worden
- Samenspel en balans moet goed zijn
- Ritmes moeten correct worden uitgevoerd met elkaar
- Muzikale lijnen moeten richting krijgen
- En heel veel momenten waarop we de zuiverheid moeten controleren.

Kortom hard werken om er een mooi geheel van te maken.

Epic Gaming Themes

Geldt hetzelfde voor als hierboven. Luister de originele werken om het karakter te treffen in je eigen spel. Niet voor iedereen zijn de muziekstukken uit Epic Gaming Themes bekend. En ik nodig je van harte uit om ze te beluisteren want de soundtracks van online games zijn tegenwoordig op zichzelfstaande fantastische muziekstukken die de moeite waard zijn!

"Music washes away from the soul the dust of everyday life"
-Berthold Auerbach-
(Duitse dichter en auteur)

Belangrijke opmerkingen

⏱️ Reminder: metronoom + Perfect Practice

Je weet het al: Perfect Practice maakt Perfect. Nu is het tijd om het ook echt te doen. Niet morgen, niet volgende week — maar direct nu we nieuwe muziek hebben gekregen.

🎯 Waarom dit nú belangrijk is
Een stabiel tempo en een goed ritme vormen de basis van alles wat je speelt. Wie hier structureel op oefent, merkt dat:

• moeilijke passages ineens logisch worden
• de ademsteun en houding vanzelf meewerken
• samenspelen veel makkelijker voelt

En dit is precies waar onze nieuwe muziek om vraagt. Wie nu goed en ontspannen instudeert, kan straks veel relaxter spelen en volop genieten van de muzikale uitdagingen die eraan komen.

🎯 Wat je concreet kunt doen

• Pak een korte passage of oefening en speel langzaam met de metronoom.
• Focus op zuiverheid, ademsteun en ontspannen houding.
• Pas het tempo pas aan als alles volledig onder controle is.
• Check daarna zonder metronoom: blijft het tempo stabiel? Dan zit het écht in je lijf.
• Gebruik je omgeving: vraag je muzikale collega’s, de dirigent of je muziekleraar om je te helpen bij lastige ritmiek of moeilijke passages. Samen oefenen versnelt je vooruitgang en maakt het leuker!

💡 Kleine inzet, groot effect
Al 5 minuten per dag bewust oefenen geeft enorme winst. Elke juiste herhaling telt. Elke dag dat je het uitstelt, mis je de kans om steviger en relaxter in je spel te staan.

💥 Challenge: neem deze week bij elk oefenmoment je metronoom mee. Start bewust langzaam, focus op kwaliteit en laat het tempo volgen. Je toekomstige zelf — en het orkest — zullen je dankbaar zijn!

Repetitieschema

HAPPY NEW YEAR! We starten het nieuwe jaar meteen vol energie. Met nog ongeveer negen repetities voor de boeg is het tijd om gericht aan de slag te gaan met alle muziek. Samen werken we eraan om alles weer tot in de puntjes te verfijnen, zodat we het met overtuiging en plezier kunnen presenteren tijdens het winterconcert.

1. Inspelen - Focus op de eigen opwarming
2. Epic Gaming Themes
3. Bon Jovi - Rock Mix

Pauze

1. Pirates Of The Caribbean
2. Adventure!

Aantekeningen voor 02-jan-26

Woord vooraf:

We starten het nieuwe jaar met een heldere focus en duidelijke uitgangspunten voor onze muzikale ontwikkeling. Tot aan de zomervakantie werken we gericht aan het verbeteren van ons gezamenlijke geluid, de klankkleur en het samenspel.

De thuisrepetitie berust daarbij op een aantal vaste pijlers:
bewust en ontspannen opwarmen, technische basis (ademhaling, embouchure, houding en vingertechniek), zuiverheid en klankvorming, en ritme en concentratie. Door thuis gericht en efficiënt te oefenen, creëren we ruimte om tijdens de repetitie echt samen muziek te maken.

Om dit ook tijdens de repetities te ondersteunen, starten we elke repetitie met een vaste opwarmroutine van ongeveer tien minuten. In deze eerste minuten bereiden we zowel het instrument als onszelf voor op het musiceren dat volgt. De focus ligt op ademhaling, luisteren, klankopbouw en gezamenlijke afstemming, zodat iedereen fysiek en mentaal klaar is voor de repetitie.

Opwarmroutine

Deel 1: Lange tonen / embouchure

Focus op mooie warme toon

Epic Games

Uitpuizen: dit muziekwerk vraagt een hoop van het orkest qua interpretatie en uitvoering. Deze week pluizen we het stuk uit. Houdt potlood / stylus gereed.

Bon Jovi

De originele muziek al geluisterd? Nee, wel nog even doen voor de volgende repetitie, dan weet je waar de muziek een beetje naartoe moet.

"The best way to spread Christmas cheer is singing loud for all to hear!"
Uit de film: Elf

Pirates Of The Caribbean

Loopjes thuis doornemen, in ieder geval alles tot 48 goed doornemen voor jezelf.

Adventure!

Na een mooie vertolking van dit stuk in november gaan we deze ook weer spelen op het winterconcert en proberen we hem nog interessanter te krijgen voor publiek.

Hieronder een aantal voorbeelden van muziek uit Epic Gaming Themes.

Woord vooraf

Gisteren hebben we een fijne en zeer geconcentreerde repetitie gehad. Er werd met focus gewerkt, maar ook met plezier: een grapje tussendoor, luchtigheid waar het kan, en toch steeds terug naar de muziek.

Wat mij opviel: delen van de werken beginnen al bijna uitvoeringswaardig te klinken. Dat is een mooi teken dat we goed op schema zitten richting een bijzondere uitvoering. Tegelijkertijd leek het alsof de muziek meer begon te leven — niet alleen “goed spelen”, maar ook begrijpen waar het naartoe moet in klank, dynamiek en frasering.

Neem deze week bij je oefenen eens bewust dit mee:

• Vraag 1: Waar in jouw partij wordt het echt muziek (frasering, richting, spanning) en waar speel je nog vooral “noten”?
• Vraag 2: Kun je in lastige passages één duidelijke muzikale bedoeling kiezen (bijvoorbeeld: meer legato, rustiger lucht, strakker ritme, kleiner crescendo) en die consequent volhouden?

Ik benoem hieronder ook een paar aandachtspunten per stuk, zodat je thuis heel gericht kunt werken. Kies liever één of twee punten om écht goed te doen dan alles een beetje.

Repetitieschema

Hieronder vind je het repetitieschema voor de komende repetitie:

1. Epic Gaming Themes
2. Pirates Of The Caribbean
3. Bon Jovi Rock Mix
4. Meat Loaf – The Hits

Aantekening muziekstukken

Epic Gaming Themes

Klank, balans en muzikale richting

Dit werk is momenteel het meest gekende stuk op de lessenaar en dat hoor je terug in het spel. Er wordt steeds meer muziek gemaakt in plaats van alleen noten gespeeld. Dat geeft ruimte om verder te werken aan verfijning.

• Balans: Let goed op je rol in het geheel. Speel je melodisch, begeleidend of ondersteunend? Pas je dynamiek hier bewust op aan, zowel binnen je sectie als ten opzichte van andere instrumentgroepen.
• Dynamiek: De dynamische contrasten zijn duidelijker geworden. Vraag jezelf bij het oefenen af: is mijn forte echt breed en dragend, en blijft mijn piano voldoende ondersteund door lucht en klank?
• Frasering: Denk in langere muzikale lijnen. Waar bouwt de frase naartoe en waar ontspan je? Probeer frasen niet te “knippen” per maat, maar verbind ze over meerdere maten.
• Intonatie: Nu het notenbeeld zekerder wordt, is dit hét moment om extra aandacht te besteden aan samenklank. Stem lange noten actief bij en luister bewust naar verwante stemmen in andere secties.

Oefenopdracht: Kies één passage waarin jouw partij belangrijk is voor de klankkleur. Speel deze eerst technisch correct, en speel hem daarna nogmaals met één duidelijk muzikaal doel (bijvoorbeeld: meer richting, rustiger begin van de toon, groter crescendo). Wat verandert er in je spel?

Denkvraag: Als je jouw partij één keer zou moeten beschrijven als “melodie”, “motor” of “kleur”, welke is het dan op dit moment in het stuk?

Pirates Of The Caribbean

Helderheid, precisie en contrast

De muziek van Pirates of the Caribbean staat bekend om zijn energie, vaart en herkenbare thema’s. Die kracht zit niet alleen in tempo of volume, maar vooral in helderheid en precisie. Juist daarom valt het meteen op wanneer loopjes niet gelijk zijn, voortekens gemist worden of dynamiek te globaal blijft.

Leuk om te weten: de originele filmmuziek is in korte tijd opgenomen door studio-muzikanten. Dat kan alleen als iedere speler zijn partij volledig beheerst: ritmisch strak, noten zeker en met een duidelijk gevoel voor dynamische richting.

Voor deze week ligt de focus daarom op voorbereiding. Niet globaal “door het stuk heen spelen”, maar gericht werken aan drie concrete punten:

• Lastige loopjes: alle snelle passages en figuren moeten technisch betrouwbaar worden. Speel ze langzaam, gelijkmatig en met vaste vingerzettingen of schuifposities. Vraag jezelf af: kan ik dit spelen zonder spanning en zonder te versnellen?
• Toevallige voortekens: dit stuk zit vol harmonische wendingen. Ken alle voortekens in je partij, ook als ze maar één keer voorkomen. Markeer ze desnoods extra. Twijfel tijdens het spelen kost energie en haalt de scherpte uit de muziek.
• Dynamiek arceren: Pirates werkt alleen als contrasten duidelijk zijn. Neem de tijd om crescendo’s, accenten en dynamische verschillen zichtbaar te maken in je partij. Denk niet alleen in luid en zacht, maar in richting: waar gaat deze frase naartoe?

Volgende repetitie is het doel dat deze elementen uitmuntend staan. Dat betekent: loopjes zijn gelijk en gecontroleerd, voortekens worden vanzelfsprekend gespeeld en dynamiek is bewust en consequent. Pas dan kan de muziek echt loskomen en krijgt het stuk de spanning en vaart die het nodig heeft.

Zie deze voorbereiding niet als extra werk, maar als de sleutel om in de repetitie meer ruimte te krijgen voor samenspel, timing en muzikaal plezier. Hoe beter de basis, hoe vrijer we samen kunnen spelen.

Bon Jovi Rock Mix

Dynamiek: symfonisch denken

Voor dit stuk werken we deze week alleen aan de dynamiek. Het doel is een symfonische klank: breed, warm en in balans — dus geen “hard-rock” meer als basis.

• Kracht is niet hetzelfde als hard: speel met draagkracht in de toon, maar houd ruimte in de klank. Forte is breed en rond, niet scherp of duwend.
• Crescendo’s en accenten: maak dynamische richting bewust. Vraag jezelf af: bouw ik echt naar een punt toe, of blijf ik op één volume hangen?
• Bas en slagwerk: graag meer subtiliteit en controle. De basis moet strak en energiek blijven, maar met nuance. Denk: duidelijk in timing, verzorgd in klank, niet “over de rest heen”.
• Techniek en tempo blijven leidend: dynamiek toevoegen mag nooit ten koste gaan van ritmische precisie of speelgemak. Blijf ontspannen spelen, ook wanneer het groter wordt.

Denkvraag: Als jij één dynamisch verschil extra duidelijk zou maken in jouw partij (piano ↔ forte, crescendo ↔ decrescendo), welke passage zou dan direct meer “symphonisch” gaan klinken?

Meat Loaf - The Hits

Dynamiek: ook symfonisch denken

Ook deze komt weer aan de beurt. Let eigenlijk bij doorspelen exact op hetzelfde als hierboven bij Bon Jovi. We willen een mooie symfonische uitvoering.

Belangrijke mededelingen

• Starttijd repetitie: de laatste twee repetities zijn we weer iets later dan 19.30 begonnen. Laten we samen de schouders eronder zetten om om op tijd speel-klaar te zitten. Aanwezig om 19.15, en zodra het leerlingorkest klaar is: instrumenten uitpakken en alvast warm spelen. Zo kunnen we om 19.30 gezamenlijk inspelen, stemmen en echt beginnen. zie volgende punt.
• Vooraf een vaste warm-speel oefening: vanaf volgende week starten we de repetitie met een gerichte warm-speel oefening voor focus en zuiverheid. Deze oefening moet warm begonnen worden. Op tijd klaarzitten en al gespeeld hebben is dus essentieel om hier het maximale uit te halen.
• Intonatie & thuisstudie: onder Media & Downloads staan deze week een aantal filmpjes die ingaan op intonatie. Bekijk ze eens rustig en probeer minstens één tip bewust toe te passen bij je thuisstudie én in de komende repetitie.

Wist Je Dat?

Veel muzikanten gebruiken een tuner om te controleren of een toon “goed” is. Dat is nuttig, maar het vertelt niet het hele verhaal. Ons gehoor luistert namelijk vooral relatief: we horen toonhoogte altijd in verhouding tot andere tonen.

Daardoor kan een toon die thuis netjes op de tuner staat, in het orkest toch onrustig klinken. Vooral in samenklank — bij tertsen, sexten en volle akkoorden — hoor je kleine afwijkingen direct. Pas wanneer de onderlinge verhoudingen kloppen, ontstaat er rust en draagkracht in de klank.

Dat maakt de rolverdeling duidelijk: thuis kun je jouw tooncentrum zo stabiel mogelijk maken en ontdekken welke tonen bij jou van nature willen “trekken”, in de repetitie stem je die stabiele basis af op het akkoord, de balans en de klank van het geheel.

Zuiver spelen is dus geen toeval, maar een combinatie van goede voorbereiding en bewust luisteren naar elkaar.

The obvious priority is to get your intonation together.
Your sound and your pitch should be inspiring to people, not a distraction.

— John Patitucci, bassist en componist

The Next Step

The Next Step (deze week): Intonatie = actief luisteren

Zuiverheid is geen “aan/uit”-stand. Op blaasinstrumenten hebben veel tonen een natuurlijke neiging om nét wat hoog of laag te liggen, afhankelijk van register, dynamiek, vermoeidheid en zelfs temperatuur. Reken er dus niet op dat een toon vanzelf zuiver is: intonatie is iets wat je continu bijstuurt met oor, lucht en embouchure.

Vergelijk het met zang: bijna iedereen hoort het meteen als een vocalist ook maar een haartje onzuiver zingt. Ons oor is daar extreem gevoelig voor, zeker als er een referentie is (begeleiding, akkoord, of een eerdere toon). In live situaties kan dat gebeuren en het publiek is vaak mild omdat het snapt hoeveel factoren meespelen (monitoring, beweging, adem, focus).

In een orkest ligt de lat anders. Wij zitten, hebben de bladmuziek voor ons en werken met een lange voorbereiding. Dan verwacht het publiek een stabiele, verzorgde klank — ook bij een amateurorkest. Onzuiverheid leidt af: het houdt het oor bezig met “wat schuurt er?”, terwijl je juist wilt dat luisteraars voorbij de noten kunnen luisteren naar klankkleur, frasering en intentie.

Koppeling met de 60-minuten challenge: we hebben de challenge opgehoogd naar 60 minuten per week. Zie die extra 20 minuten als ruimte voor het fundament onder je spel. 5–10 minuten intonatie-oefenen levert vaak meer hoorbare winst op dan nog een keer “gewoon door het stuk heen”.

Thuis-opdracht (5–7 minuten):

• Kies 3 anker-tonen uit jouw partij van deze week (liefst lange noten, slottonen of vaak terugkerende tonen).
• Speel elke toon 8–10 seconden met een vaste referentie: tuner of (nog beter) een drone.
• Doe twee rondes dynamiek: eerst mezzo-forte (volle, gedragen lucht), daarna piano (maar mét kern in de toon).
• Luister naar stabiliteit: blijft de toon “op één plek”, of klimt/zakt hij tijdens de noot?
• Corrigeer zonder spanning: probeer bij te sturen met lucht en kleine embouchure-aanpassing, niet met knijpen.

Denkvragen:

• Welke toon uit mijn partij vraagt de meeste actieve correctie — en waardoor komt dat bij mij (lucht, embouchure, spanning, dynamiek, register)?
• Wat gebeurt er met mijn intonatie als ik zachter speel: word ik structureel hoger of lager? En wat betekent dat straks in akkoorden?

Mini-doel voor de volgende repetitie: kies één “probleemtoon” en maak hem deze week stabieler. Als iedereen één toon beter onder controle krijgt, hoor je dat volgende repetitie direct terug in de klank van het hele orkest.

Media & Downloads

Hieronder de bijbehorende audio- en videofragmenten en, indien relevant, downloads.

Woord vooraf

Weer fijne repetitie gehad. Met alle hulpmuzikanten inmiddels aanwezig hebben we een mooie volle klank, alle stemmen zijn bezet en dus konden we aan de slag met balans. En dat maakte een enorm verschil. Delen uit Epic Gming Themes, Pirates Of The Caribbean en Bon Jovi knapte direct op toen we even terug gingen naar de basis:

• Het slagwerk en de bassen als basis
• akkoorden en begeleiding sonor
• melodie er mooi bovenop.

Belangrijk is om altijd uit te gaan van deze basis. Dan hebben we ook weer wat ritmische figuren verbeterd. Blijf de komende weken werken aan de ritmiek. Het kan niet vaak genoeg gezegd: de metronoom is je beste vriend in deze!

Repetitieschema

Hieronder vind je het schema voor de komende repetitie:

1. Meat Loaf - The Hits

2. Adventure!

3. Epic Gaming Themes

4. Pirates Of The Caribbean

5. Bon Jovi - The Hits (doorspelen)

6. Stål Himmel (doorspelen)

Aantekening muziekstukken

Meat Loaf - The Hits

Puntjes terug op de i

Meat Loaf liep niet al te best afgelopen week. Ritmiek was niet meer helder en de solistische passages moeten ook weer op to speed. Het eerste melodische deel in de trombones en euphonium moet echt veel sneller, oefen daar op, anders hebben we al vertraging voordat het stuk goed en wel begonnen is. Luister vooral weer even naar de energie in de originele muziek ter inspiratie.

Adventure!

Ook ritmiek en tempo

In Adventure! graag weer alle ritmiek goed uitvoeren. Let op het tempo en kijk af en toe naar mij vlak voor je inzet. Leer de eerste maten van belangrijke passages uit het hoofd spelen om bij mij en het orkest te zijn bij de inzet hiervan.

Epic Gaming Themes

Bijna uitvoerbaar

We hebben hard gewerkt aan Epic Gaming Themes, we zijn bezig hier echt een betoverende uitvoering van te maken. De muzikale deeltjes worden fraai uitgevoerd en hebben inmiddels allemaal hun 'eigen' karakter. Wat mij betreft werken we nog iets aan de dynamiek en de expressie en dan is het een mooi stuk geworden.

Pirates of the Caribbean

Karakter

Dit stuk mist nog wat aan karakter, het mistige p-mp begin en de vurige tussendelen. Het bombastische karakter van het einddeel. Alles mag nog wat meer uit de verf komen. Werk aan timing en het uitvoeren van de lastige ritmische delen zodat dit geen belemmering meer wordt in de uitvoering.

De overige muziekstukken deze avond dienen meer om één of twee keer door te spelen.

Media & Downloads

Hieronder de bijbehorende audio- en videofragmenten en, indien relevant, downloads.

Woord vooraf

Deze week één team, één taak: Bon Jovi. We zijn wel weer een stapje verder en ook Bon Jovi begint nu al beter te klinken. Nog steeds mag er wel wat meer aan de ritmiek nog gedaan worden, vooral in sommige baslijnen. Voor pop en rock muziek is dit essentieel omdat de overige akkoorden en melodieën hierop gebasseerd zijn. De baslijnen zijn behoorlijk geavanceerd en dat moet ook, maar ik kan mij voorstellen dat het even doorbijten is om deze er goed in te krijgen. Het zal helpen als de ritmiek binnen deze baslijnen maat voor maat goed worden uitgevoerd.

Voor de rest van het orkest geldt: de moeilijke passages oefenen en de aanwijzingen van afgelopen week over de balans in het orkest goed doorvoeren. Sterkst: Bass - Minst sterk: Lead.

Tot slot: oefen alleen lastige passages en laat alles wat je al kunt deze week rusten. Kom vrijdag met tenminste drie passages in Bon Jovi die je echt 100% beter kunt spelen. Succes!

Repetitieschema

Hieronder vind je het schema voor de komende repetitie:

1. Bon Jovi - Rock Mix

2. Rhythm Forever

3. Pirates Of The Caribbean

4. Meat Loaf (doorspelen)

5. Adventure (doorspelen)

6. Stål Himmel (doorspelen)

7. Epic Gaming Themes (doorspelen)

Woord vooraf

Hieronder mijn gedachten en plannen over het afgelopen periode en de ideeën over het verder werken met ons orkest. Leestijd +- 10 min. - Sorry, beetje lang betoog, maar hopelijk wel duidelijk.

Overdenkingen over de repetitieperiode

Next Step 2.0 – samen bouwen aan een sterk orkest

De komende periode wil ik met het orkest een volgende stap zetten in onze manier van repeteren, voorbereiden en samen muziek maken. Niet omdat het slecht gaat – integendeel – maar juist omdat er veel positieve ontwikkelingen zijn waar we op kunnen voortbouwen. En precies daarom vind ik dit het juiste moment om duidelijker te maken welke richting ik met het orkest op wil.

Als ik terugkijk op de afgelopen periode zie ik namelijk ontzettend veel mooie dingen gebeuren binnen ons orkest en binnen de vereniging. Er zijn muzikanten die zichtbaar groeien, die stappen zetten, die verantwoordelijkheid pakken en die laten zien wat er mogelijk is wanneer talent, inzet en liefde voor muziek samenkomen.

Ewout is bijvoorbeeld toegelaten tot het Young Trombone Collective, wat een prachtige prestatie is en laat zien wat er mogelijk is wanneer iemand serieus en doelgericht met zijn instrument bezig is. Jithe heeft een operatie aan haar hand gehad die gelukkig goed is verlopen en we hopen haar binnenkort weer op volle kracht te zien meespelen.

Binnen het orkest zelf zie ik ook veel ontwikkeling. Pepijn die de eerste klarinet fantastisch oppakt. Janine die haar rol als melodisch percussionist steeds duidelijker en muzikaler invult. George die inmiddels heeft laten horen wat voor sterke solist hij kan zijn en zich verder ontwikkelt.

De saxsectie is met Roan een goede muzikant rijker geworden en vormt een sterke basis binnen het orkest. Hendrik is zijn beugel kwijt, heeft een nieuwe dubbelhoorn, moet zijn embouchure opnieuw opbouwen, heeft een nieuwe hoornlerares én combineert dat met zijn werk bij de reddingsbrigade — en toch blijft hij zichtbaar groeien in kwaliteit.

Jason heeft na een flinke tegenslag zijn draai achter de drums weer gevonden. Het samenspel in de tweede en derde klarinet is verbeterd. Femke en Jaylin vormen een ijzersterk team dat bijna iedere week trouw aanwezig is. Michiel leert in relatief korte tijd een instrument bespelen op een niveau dat eerlijk gezegd best uitzonderlijk is — ook al ben je daar zelf misschien kritischer op dan ik.

Het is mooi dat Marriët weer meespeelt op trompet naast Jan, en wellicht mogen we binnenkort ook Babs verwelkomen als trompettist. Ik vond het fijn om Froukje weer wat vaker te zien tijdens repetities en ik vond het bijzonder dat Elly ineens die fluitsolo aandurfde.

Ook de invallers die ons regelmatig komen helpen zijn ontzettend waardevol. En we kijken uit naar mooie projecten die eraan komen, zoals De Stem van de Streek. Daarnaast zie ik ook in het leerlingorkest mooie ontwikkelingen. De NTO’ers laten daar een duidelijke sprong vooruit zien.

Kortom: er gebeurt ontzettend veel goeds in deze vereniging. En juist daarom wil ik ook iets met jullie delen over hoe we samen verder kunnen groeien.

Een richting die we al kennen

Voor veel van jullie zal wat hier staat niet volledig nieuw zijn. Veel van deze onderwerpen zijn het afgelopen jaar al eens ter sprake gekomen: thuisstudie, werken met de metronoom, gerichter repeteren, op tijd beginnen, beter luisteren, beter voorbereiden. Alleen gebeurde dat vaak in losse opmerkingen, losse presentaties of losse momenten.

Achteraf moet ik ook eerlijk zijn naar mezelf: het is mij aan te rekenen dat ik dat niet altijd structureel genoeg heb doorgevoerd. Daardoor bleef het soms wat los zand. Er waren ideeën, er waren plannen, er waren richtinggevende opmerkingen, maar niet altijd één helder geheel waar iedereen zich aan kon vasthouden.

Met deze brief wil ik daar duidelijkheid in brengen. Niet als iets volledig nieuws, maar als een heldere richting waarin we samen verder willen werken.

Groei van een vereniging

Een vereniging hoort te groeien.

Niet alleen in gezelligheid, maar ook in muzikale kwaliteit en ontwikkeling. Wanneer een orkest groeit in kwaliteit gebeurt er iets bijzonders. Het orkest gaat beter klinken, uitvoeringen worden interessanter voor publiek en het wordt aantrekkelijker voor nieuwe muzikanten om zich aan te sluiten. Kwaliteit trekt kwaliteit aan.

Tegelijkertijd zien we dat het publiek tegenwoordig ook andere verwachtingen heeft van een concert dan vroeger. Een uitvoering bestaat allang niet meer alleen uit muziek spelen en luisteren. Moderne orkesten werken steeds vaker met:

– solisten
– vocalisten
– combo’s
– bijzondere samenwerkingen
– beeld en licht
– theater of dans

Het publiek verwacht verrassing en beleving. Elke uitvoering probeert iets nieuws te brengen dat nieuwsgierig maakt naar het volgende concert. Orkesten die daarin stil blijven staan zien vaak dat zalen langzaam leeglopen en verenigingen vergrijzen.

Gelukkig staan wij er op dat gebied goed voor. We hebben een mooie mix van jong en minder jong en we slagen er regelmatig in om verrassende projecten neer te zetten. Dat is een grote kracht van deze vereniging. Maar om dat te kunnen blijven doen, moeten we ook muzikaal blijven groeien.

Mijn rol als dirigent

Voordat ik verder ga wil ik ook iets benoemen over mijn eigen rol.

Ik word door de vereniging betaald om dit orkest te dirigeren. Mijn taak is niet alleen het leiden van de wekelijkse repetities, maar ook het bewaken van de muzikale ontwikkeling en het eindresultaat van het orkest.

Aan het eind van een concert staat er in het programmaboekje:

Dirigent: Niels Ket

Dat betekent dat mijn naam onder dat concert staat. En dat schept verwachtingen vanuit de vereniging, het publiek, het bestuur en ook vanuit mijzelf. Daarmee ligt er ook een duidelijke verantwoordelijkheid bij mij om te zorgen dat het orkest zich blijft ontwikkelen en dat uitvoeringen muzikaal overtuigend zijn.

Ik voel dus ook een verantwoordelijkheid voor hoe het orkest klinkt, hoe een uitvoering uiteindelijk overkomt en of de muzikale potentie van dit orkest daadwerkelijk tot zijn recht komt.

Voorbereiding van mijn kant

Een repetitie begint voor mij niet op vrijdagavond.

Door de week ben ik al bezig met de voorbereiding. Ik denk na over hoe een repetitie kan verlopen, welke passages we gaan aanpakken, waar het moeilijk kan worden en hoe we daar samen doorheen kunnen werken. Maar dat gebeurt niet alleen op orkestniveau.

Ik kijk ook naar individuele partijen en secties. Bijvoorbeeld:

– wat verwacht ik van de bassectie in een bepaalde passage
– wat moet het slagwerk precies doen om het ritme stabiel te maken
– hoe kunnen twee secties beter op elkaar aansluiten
– hoe krijgen we een ritmisch loopje echt strak
– hoe kunnen we een passage tegelijkertijd laten beginnen en eindigen
– hoe verbeteren we de balans tussen bepaalde instrumenten of secties

Daarnaast moet elke inzet in een muziekstuk voor mij bekend zijn. Als dirigent moet ik niet alleen de partijen kennen, maar ook de structuur van het stuk, de moeilijke passages, de valkuilen, de akkoordenschema’s en de muzikale opbouw.

Het afgelopen jaar heb ik daarnaast ook veel tijd gestoken in het verbeteren van de website. In totaal zeker zo’n veertig uur. Met veel plezier overigens, want het doel daarvan is juist om dingen duidelijker te maken en jullie meer handvatten te geven.

Elke week probeer ik op zondag het repetitieschema klaar te hebben. Dan denk ik na over vragen zoals:

– waar gaan we deze week aan werken
– welke passages verdienen extra aandacht
– is er een oefening die kan helpen
– kan een filmpje of een opname helpen om het stuk beter te begrijpen
– hoe schrijf ik iets zo op dat het duidelijk en bruikbaar is

Dat zijn allemaal kleine dingen, maar samen kosten ze behoorlijk wat tijd en energie. En die tijd investeer ik graag, omdat ik wil dat repetities duidelijk en effectief verlopen.

Maar daar zit voor mij ook een bepaalde verwachting achter. Wanneer ik zo’n repetitie voorbereid, zie ik in mijn hoofd al een beetje voor me hoe de avond kan verlopen. Ik denk dan: vanavond gaan we deze passage echt goed krijgen. Hier gaan we iets ontdekken. Daar gaan we iets verbeteren. Daar kunnen we de muziek meer laten ademen.

De realiteit van repetities

En soms gebeurt dat ook.

Maar eerlijk gezegd gebeurt het ook regelmatig dat we tijdens een repetitie opnieuw dingen moeten aanpakken die eigenlijk al eerder bekend waren.

Dat we opnieuw ritmes moeten uitleggen.
Dat we opnieuw naar dezelfde passages kijken.
Dat we opnieuw verkeerde noten moeten aanwijzen.
Dat we opnieuw moeten zoeken naar stabiliteit in tempo of intonatie.

En ik weet dat een aantal van jullie dat ook ziet. Niet alleen omdat ik het zelf merk, maar ook omdat ik die frustraties soms van jullie terug hoor — soms rechtstreeks naar mij, soms onderling in gesprekken.

Vooral de leden die serieus thuis studeren merken dat vaak als eerste.

Wanneer we tijdens repetities veel tijd kwijt zijn aan het opnieuw uitleggen van ritmes of het aanwijzen van verkeerde noten, blijven we hangen aan de oppervlakte van een muziekstuk. We komen dan niet toe aan waar een repetitie eigenlijk voor bedoeld is:

– de diepte in
– werken aan klank
– werken aan dynamiek
– werken aan balans
– werken aan muzikaliteit
– en uiteindelijk aan het vertellen van het verhaal dat in een muziekstuk zit

En dat is precies waar het wringt. Niet omdat iemand iets expres fout doet, maar omdat er in dit orkest veel meer potentie zit dan we nu vaak laten horen.

Openheid van mijn kant

Ik wil in dit verhaal ook iets persoonlijks delen.

Wanneer ik voor een orkest sta en het gevoel heb dat iedereen er alles aan doet om samen tot een goede uitvoering te komen, dan geeft mij dat enorm veel energie. Dan ontstaat er iets moois: het orkest inspireert mij, en hopelijk inspireer ik het orkest weer terug.

Maar eerlijkheidshalve moet ik ook zeggen dat dat niet altijd zo voelt.

Wanneer een orkest niet laat merken dat het voor de volle honderd procent bezig is met de muziek, dan roept dat bij mij twee reacties op. Aan de ene kant voel ik weerstand. Aan de andere kant krijg ik juist de drang om het de volgende keer nog beter aan te pakken, nog duidelijker te zijn of soms wat steviger op te treden.

Boos worden of gefrustreerd reageren ligt eigenlijk niet in mijn aard. Ik geloof ook niet dat dat op de lange termijn helpt. Maar tegelijkertijd merk ik dat het soms moeilijk wordt wanneer ik moet blijven werken met valse noten, onzuivere intonatie of passages die na weken nog steeds ritmisch niet kloppen.

Niet omdat iemand iets expres fout doet, maar omdat ik zo graag wil dat een muziekstuk echt tot zijn recht komt.

Neem bijvoorbeeld een stuk als Adventure. Dat is muziek die een verhaal wil vertellen. Die het publiek wil meenemen in een avontuur. Maar om dat echt te laten gebeuren moeten alle puzzelstukjes op hun plek vallen. En wanneer dat nét niet lukt, repetitie na repetitie, dan kan dat soms ook voor mij frustrerend zijn.

Ik merk dan dat ik intern minder flexibel word. Mijn energie raakt sneller op.

Een keer ben ik zelfs direct na een repetitie naar huis gegaan terwijl ik normaal altijd nog even blijf zitten. Niet uit boosheid, maar simpelweg omdat mijn energie op was. Het orkest werd niet echt door mij geprikkeld, en ik voelde dat ik op dat moment ook het orkest niet meer kon prikkelen.

Dat zijn momenten waarop ik mij ook een beetje machteloos kan voelen.

En heel eerlijk: soms merk ik dat er dan een gedachte opkomt zoals:

“Als het orkest er zelf niets aan doet, dan houdt het ergens ook op.”

Maar dat is niet de gedachte die ik wil laten winnen.

Want ik geloof er juist in dat een orkest iets bijzonders kan worden wanneer dirigent en muzikanten elkaar blijven uitdagen en inspireren.

En precies daarom wil ik dit nu anders aanpakken.

Niet door harder te werken of meer te herhalen op de repetitie, maar door samen duidelijker af te spreken wat we van elkaar verwachten. Want wanneer iedereen zijn verantwoordelijkheid neemt in de voorbereiding, kunnen we op vrijdagavond weer doen waar het echt om gaat: samen muziek maken.

Waarom deze aanpak?

Deze aanpak komt voort uit liefde voor muziek — en uit betrokkenheid bij jullie als muzikanten. Het doel is niet om strenger te worden om het streng zijn, maar om duidelijker en effectiever samen te werken.

In een orkest is voorbereiding namelijk nooit alleen iets persoonlijks. Wat jij thuis doet met je instrument heeft direct invloed op de tijd en energie van alle andere muzikanten.

Onderzoek naar muziekeducatie laat ook zien dat repetities het meest effectief zijn wanneer muzikanten hun partij al grotendeels kennen. De repetitie is dan niet meer bedoeld om noten te leren, maar om samen te bouwen aan klank, balans, timing en expressie.

Of simpel gezegd: een goede repetitie begint eigenlijk al thuis.

Thuis leer je je eigen partij. Op de repetitie leer je het orkest.

Thuisstudie – wat betekent dat concreet?

Het doel van thuisstudie is niet dat je een beetje naar je partij kijkt. Het doel is dat je een goed ingestudeerde passage meeneemt naar de vereniging.

Je neemt dus iets mee dat technisch en ritmisch al klopt. Pas dan kunnen we samen werken aan balans, klank, dynamiek en muzikaliteit.

Daar hoort ook een duidelijke inspanning bij.

Iedere muzikant zou moeten streven naar minimaal één uur thuisstudie per week. Dat is echt een minimum.

Sommige passages kosten minder tijd, andere meer. Maar wanneer iedereen ongeveer dat niveau van voorbereiding meeneemt naar de repetitie, verandert de kwaliteit van het orkest merkbaar.

En stel jezelf daarbij eens een paar eerlijke vragen:

– Hoe studeer ik eigenlijk thuis?
– Hoeveel tijd neem ik daar echt voor?
– Werk ik gericht aan moeilijke passages?
– Of speel ik het stuk vooral een paar keer door?

Er zit namelijk een groot verschil tussen spelen en studeren.

Studeren betekent dat je bewust werkt aan wat nog niet goed gaat.

Gericht studeren – deliberate practice

Een belangrijk onderdeel van deze aanpak is het principe van deliberate practice, oftewel doelgericht oefenen.

Onderzoek naar muziekeducatie laat zien dat muzikanten het meeste vooruitgaan wanneer ze niet alleen veel oefenen, maar vooral gericht oefenen op wat nog niet goed gaat.

Dus niet tien keer het hele stuk doorspelen, maar bijvoorbeeld vijf minuten werken aan één moeilijke maat totdat die echt goed voelt.

Dat betekent dat studeren thuis een andere aanpak vraagt:

– kleine passages isoleren
– langzaam oefenen
– moeilijke ritmes analyseren
– herhalen totdat het automatisch voelt

De repetitie is namelijk niet de plek om noten te leren. De repetitie is de plek waar we samen bouwen aan klank, balans, timing en expressie.

Kwaliteit van studeren is belangrijker dan alleen de hoeveelheid tijd.

De metronoom – het belangrijkste studiegereedschap

Hier wil ik ook iets heel duidelijk over zeggen.

De metronoom is misschien wel het belangrijkste hulpmiddel dat een muzikant heeft. Wie studeert zonder metronoom studeert meestal niet efficiënt.

Vooral bij:

– ritmische loopjes
– snelle passages
– langzame passages waarin timing cruciaal is

is een duidelijke puls onmisbaar.

Ik kan het belang van de metronoom eigenlijk niet genoeg benadrukken. Voor mij is de metronoom het belangrijkste hulpmiddel voor elke muzikant ter wereld. Ik ben daar bijna ambassadeur van.

En eerlijk gezegd denk ik dat het gebruik van de metronoom nog steeds veel te weinig gebeurt. Misschien durf ik zelfs wel te stellen dat er weken zijn waarin niemand in het orkest een metronoom gebruikt tijdens het studeren.

En dat is zonde, want juist daar ligt vaak de sleutel tot beter samenspel.

Daarom ook hier een paar eerlijke vragen:

– Gebruik jij thuis een metronoom?
– Zo ja: hoe vaak?
– Zo nee: waarom niet?

Weet je niet goed hoe je ermee moet werken? Of ben je er misschien van overtuigd dat het je niets oplevert?

Dan is mijn vraag: waarom zou je het niet eens proberen?

Het studiestuk

Binnenkort verschijnen er weer twee studiestukken op de lessenaar. Een studiestuk is meestal een wat groter werk dat net op of iets boven het niveau van het orkest ligt. Vaak zijn deze stukken langer, bevatten ze verschillende maatsoorten en veel contrasten in expressie.

Het zijn vaak programmatische werken: muziek die geïnspireerd is door een verhaal, een historische gebeurtenis, mythologie of een ander idee. Soms kan het ook een bewerking zijn van een complexer werk uit bijvoorbeeld de musical- of klassieke wereld.

De afgelopen jaren hebben we bijvoorbeeld gewerkt aan Adventure, Soldaat van Oranje en Cleopatra. In de komende periode gaan we opnieuw met twee van zulke werken aan de slag.

Deze studiestukken vormen vaak een soort muzikale ruggengraat van een project of concert. Ze geven ons de kans om echt samen te groeien als orkest.

Een andere manier van instuderen

In mijn voortdurende zoektocht naar nieuwe ideeën heb ik gemerkt dat mijn huidige aanpak nog wat bijgescherpt kan worden voor meer structuur en meer aandacht voor het eindresultaat.

Dus niet meer simpelweg: “We spelen Oregon.”

Maar bijvoorbeeld: “Vandaag werken we aan maat 1 tot en met 32.”

Dat geeft duidelijkheid. Iedereen weet waar we aan werken en wat er voorbereid kan worden.

Wanneer een passage nog niet goed staat, blijven we daar even bij. Niet om iemand onder druk te zetten, maar omdat het uiteindelijk tijd bespaart en duidelijkheid geeft.

Goede voorbereiding is daarbij het sleutelwoord. Wanneer iedereen zijn partij kent, kunnen we op de repetitie echt muziek maken in plaats van alleen noten instuderen.

Macro – micro – macro

We gaan daarbij meer werken met een macro–micro–macro aanpak.

Eerst kijken we naar het grotere geheel van een muziekstuk: het verhaal, de vorm, de spanningsboog. Daarna zoomen we in op kleine onderdelen – en daarna plaatsen we die weer terug in het geheel.

Die microfase kan verschillende vormen aannemen:

– een korte passage uit het stuk
– één specifieke stem
– één instrument
– een hele sectie

Soms kan dat betekenen dat we tijdelijk met een kleine groep werken. Denk aan een korte sectierepetitie of een moment waarop een bepaalde passage alleen met één groep wordt uitgewerkt.

Daarnaast wil ik ook de mogelijkheid openhouden om af en toe een extra studiemoment te organiseren. Bijvoorbeeld een repetitiedag of een verdiepend moment buiten de gewone repetitieavond. Dan kunnen we in alle rust werken aan specifieke onderdelen van een muziekstuk.

Dat kan bijvoorbeeld met:

– sectierepetities
– kleine groepssessies
– spelvormen of studiemethoden
– een korte masterclass of begeleiding van collega-muzikanten

Het doel daarvan is niet meer repetities, maar betere repetities.

Focuspunten voor de komende periode

Om muzikaal te groeien wil ik de komende periode extra aandacht besteden aan een aantal belangrijke basisvaardigheden.

Voor dit orkest zijn dat op dit moment vooral:

Ritmische vaardigheden
Het herkennen, begrijpen en uitvoeren van lastige ritmes.

Klankkleur
Hoe we als sectie en als orkest één gezamenlijke klank vormen.

Zuiverheid
Luisteren naar elkaar en samen intoneren.

Dit zijn de fundamenten waarop een orkest groeit.

Samen leren

Tijdens het studeren kun je natuurlijk tegen dingen aanlopen.

Bijvoorbeeld:

– een ritme dat je niet begrijpt
– een lastige vingerzetting
– een tempo dat niet stabiel voelt
– een passage die technisch moeilijk blijft
– een ademhaling waar je niet uitkomt
– een articulatie of frasering waar je over twijfelt

Daar is niets mis mee.

Wat wél jammer is, is wanneer zo’n vraag niet gesteld wordt.

Er bestaan eigenlijk geen domme vragen. Wat onhandig is, is wanneer je iets verkeerd instudeert en dat pas op de repetitie ontdekt. Wat juist mooi is, is wanneer je gedurende de week nieuwe kennis en vaardigheden opdoet die jou als muzikant én het orkest verder helpen.

Dus vraag gerust.

Aan je buurman of buurvrouw.
Aan mij tijdens de repetitie.
Of in de app.

Het belangrijkste is dat we niet meer afwachten en hopen dat het vanzelf goed komt, maar elkaar helpen om verder te komen.

Aanwezigheid en verantwoordelijkheid

Er is nog een onderwerp dat ik wil benoemen, omdat ik merk dat het onder meerdere muzikanten leeft.

Dat is de aanwezigheid op repetities.

In een orkest is aanwezigheid namelijk niet alleen een persoonlijke keuze. Het heeft direct invloed op het hele orkest. Wanneer iemand ontbreekt, mist niet alleen die persoon een repetitie — het orkest mist ook die muzikant.

Dat kan betekenen dat een sectie niet compleet is.
Dat een bepaalde balans niet geoefend kan worden.
Dat we niet toekomen aan samenspel.
Of dat een repetitie anders moet verlopen dan voorbereid.

Voor mij als dirigent speelt dat ook een rol. Wanneer ik een repetitie voorbereid maak ik een planning: welke passages we gaan aanpakken, welke secties belangrijk zijn en waar we vooruitgang willen boeken.

Wanneer op zo’n avond juist de mensen ontbreken die in dat onderdeel belangrijk zijn, kan dat betekenen dat een deel van die voorbereiding niet tot zijn recht komt.

Daarnaast hoor ik ook van muzikanten onderling dat dit onderwerp leeft. Sommige leden vinden het lastig wanneer repetities regelmatig incompleet zijn of wanneer bepaalde partijen vaak ontbreken.

Dat zijn begrijpelijke gevoelens, want een orkest functioneert nu eenmaal als team.

Daarom wil ik ook een vraag stellen aan iedereen:

Is het voor sommige leden misschien te vrijblijvend geworden om naar een repetitie te komen?

Staat de repetitieavond echt geblokkeerd in de agenda?

Of is het soms iets geworden waar je nog even over nadenkt wanneer de week al vol zit?

Iedereen begrijpt dat er uitzonderingen zijn. Werk, gezin, ziekte of andere verplichtingen kunnen altijd een keer roet in het eten gooien.

Maar zolang dat uitzonderingen blijven, is er niets aan de hand.

Waar het om gaat is dat we met elkaar blijven beseffen dat aanwezigheid belangrijk is — niet alleen voor jezelf, maar voor het hele orkest.

Soms maak ik wel eens de vergelijking met een voetbalteam.

Wanneer je daar niet op de training verschijnt, weet je eigenlijk al wat er gebeurt: de kans is groot dat je op de bank begint. Niet als straf, maar omdat een team moet kunnen bouwen op spelers die er zijn en die samen trainen.

Binnen muziekverenigingen gaan we daar vaak veel milder mee om. Misschien wel té mild. We praten het voor onszelf goed en hebben het ergens geaccepteerd dat mensen soms gemakkelijk afzeggen.

Maar wanneer ik met collega-dirigenten praat hoor ik dat dit op dit moment misschien wel de grootste frustratie is binnen veel orkesten.

Ik hoor zinnen als:

“Het orkest was weer niet compleet, het was notabene de generale.”
“Organiseer je een sectierepetitie, mis ik er twee.”
“Die klarinettist komt vier weken niet en denkt daarna weer de eerste stem te kunnen spelen.”

Dat zijn situaties waar veel orkesten tegenwoordig mee worstelen.

Ik zeg dit niet om iemand persoonlijk aan te wijzen. Iedereen kan een keer verhinderd zijn.

Maar zolang dat uitzonderingen blijven, is er niets aan de hand.

Waar het om gaat is dat we met elkaar blijven beseffen dat aanwezigheid belangrijk is — niet alleen voor jezelf, maar voor het hele orkest.

En ook voor het werk dat in een repetitie wordt gestoken.

Ik word door de vereniging betaald om dit orkest te leiden en te ontwikkelen. Maar tegelijkertijd geloof ik ook dat het belangrijk is dat leden zich verantwoordelijk voelen voor het geheel en het werk dat daarvoor gedaan wordt.

De beste manier om dat te laten zien is eigenlijk heel eenvoudig:

er zijn.

Elke repetitie.
Zoveel mogelijk voorbereid.

Zodat we als orkest echt vooruit kunnen.

De waarde van iedere muzikant

Misschien is het ook goed om nog iets anders te benoemen.

Soms realiseert een muzikant zich misschien niet hoeveel invloed hij of zij heeft binnen het orkest. Misschien denkt iemand wel eens: ach, als ik er een keer niet ben, dan maakt dat toch niet zoveel uit.

Maar in een orkest werkt dat eigenlijk heel anders.

Een orkest is een systeem van radertjes. Iedere muzikant is zo’n radertje in het geheel. En wanneer één radertje ontbreekt, draait het geheel net even anders.

Gek genoeg beseffen we dat meestal pas wanneer een bepaalde rol ineens ontbreekt.

Wanneer Jason er een avond niet is, merken we dat meteen.
Wanneer een groot deel van de bassectie ontbreekt, merken we dat ook.
Wanneer precies die ene muzikant met een solistische passage ontbreekt, wordt het ineens heel duidelijk.

Dan zeggen we:

“Wat klonk dat stuk eigenlijk leeg zonder die solo.”
“We missen de bas, het fundament valt een beetje weg.”
“Zonder slagwerk is het lastig om het tempo goed vast te houden.”

Op dat moment voelen we allemaal: er ontbreekt iets.

Maar eigenlijk geldt dat voor iedere muzikant.

Niet alleen voor solisten.
Niet alleen voor slagwerk.
Niet alleen voor de bas.

Ook binnen een sectie heeft iedere stem zijn functie. Binnen het orkest heeft iedere muzikant zijn plek.

Misschien valt het minder direct op wanneer één tweede stem ontbreekt, maar muzikaal gezien verandert er wel degelijk iets. De klank verandert. De balans verandert. Het geheel wordt anders.

Dus besef ook dit:

Iedere muzikant in het orkest is belangrijk.

Jij bent een radertje in het geheel.
En zonder jouw radertje draait het orkest gewoon nét even minder soepel.

Omgaan met afwezigheid

Naast aanwezigheid is er nog een tweede aspect dat belangrijk is.

Namelijk: hoe ga je om met je eigen afwezigheid?

Iedereen kan een keer verhinderd zijn. Werk, gezin, ziekte of andere verplichtingen kunnen altijd voorkomen.

Maar wanneer je een repetitie mist, ontstaat er wel een situatie waarin het orkest iets moet opvangen.

De vraag is dan: maak je jouw probleem het probleem van het orkest, of neem je zelf de verantwoordelijkheid om dat op te lossen?

Wat ik merk is dat het orkest soms blijft hangen op een bepaald niveau, mede doordat afwezigheid niet altijd wordt ingehaald.

Wat helaas te weinig gebeurt, is dat de verantwoordelijkheid om het gemiste werk in te halen ook daadwerkelijk wordt genomen.

Wanneer iemand een repetitie mist, zou het eigenlijk vanzelfsprekend moeten zijn dat die muzikant daarna extra initiatief neemt om weer volledig aan te sluiten.

In mijn ogen betekent dat bijvoorbeeld dat een muzikant die een repetitie heeft gemist:

1. Zich op de hoogte stelt van de inhoud van de repetitie.
Wat hebben we gedaan? Welke passages hebben we behandeld? Waar hebben we aan gewerkt?

2. De informatie op de website goed doorneemt.
Daar staat vrijwel altijd het repetitieschema en de belangrijkste aandachtspunten.

3. Extra tijd inplant voor thuisstudie.
Zodat er ruimte is om:
a. in te halen wat je hebt gemist
b. en tegelijkertijd de volgende repetitie voor te bereiden.

Wanneer dat gebeurt, kan iemand na een afwezigheid relatief snel weer volledig aansluiten bij het orkest. En dat helpt het orkest enorm vooruit.

Want uiteindelijk draait het niet om het feit dat iemand een keer afwezig is. Dat kan gebeuren.

Het gaat erom hoe we daarna weer aansluiten bij het geheel.

Wanneer iedereen die verantwoordelijkheid neemt, kunnen we als orkest veel constanter vooruitgang boeken.

Ontwikkelmoment tijdens repetities

Wat daar ook bij hoort is een onderdeel van Next Step dat ik eigenlijk al langer wil invoeren.

Het idee is om eens in de twee of drie weken een klein deel van de repetitie — bijvoorbeeld een kwartier — te gebruiken voor ontwikkeling. Niet om repertoire te repeteren, maar om als orkest gericht aan bepaalde muzikale vaardigheden te werken.

Dat kan bijvoorbeeld zijn:

– een korte oefening in klankkleur
– een gezamenlijke ritmische training
– een stukje theorie dat helpt om muziek beter te begrijpen
– een luisteroefening om zuiverheid te verbeteren
– of een kleine oefening in samenspel

Het doel daarvan is dat we als orkest muzikale gereedschappen ontwikkelen die we daarna meteen kunnen toepassen in de muziek die we spelen.

Eerlijk gezegd heb ik dat het afgelopen jaar meerdere keren willen doen.

Maar ik heb er ook meerdere keren bewust van afgezien.

Niet omdat ik het idee niet belangrijk vond, maar omdat er op dat moment simpelweg te weinig muzikanten aanwezig waren om de impact te hebben die ik voor ogen had.

En dat vond ik zonde.

Want juist dit soort momenten kunnen een orkest helpen om een stap vooruit te zetten.

Het zou mooi zijn als we daar in de komende periode wél ruimte voor kunnen maken.

Een kleine cultuurverandering

Naast de manier waarop we muziek instuderen wil ik ook iets aanpassen aan het begin van de repetitie.

Mijn wens is dat we toewerken naar een cultuur waarin orkestleden ruim op tijd aanwezig zijn en zich vóór de repetitie al voorbereiden.

Dus tussen 19.20 en 19.30 hoor ik eigenlijk graag een gezonde kakofonie van opwarmende instrumenten: toonladders, oefeningen, moeilijke passages uit je partij.

Net als bij sport hebben ook muzikanten een korte warming-up nodig. Als we om 19.30 beginnen met warme instrumenten, losse lippen en wakker gehoor, kunnen we direct muzikaal aan de slag.

Maar ook hier een vraag aan jullie:

– Wat is er voor jou nodig om op tijd binnen te zijn?
– Lukt dat al?
– Zo niet: waar zit dat in?

Gezelligheid en serieus werken

Een vereniging is natuurlijk ook een sociaal gebeuren. Dat mag nooit verdwijnen in een soort militaire structuur. Het moet leuk blijven. Gezellig. Een plek waar je graag naartoe gaat en waar je je muzikale familie ontmoet.

Een grapje tijdens de repetitie moet kunnen. Even genieten van een solo. Een applausje voor iemand die iets goed speelt. Of samen lachen als iets flink mislukt.

Maar er is wel een verschil tussen humor en afleiding. Als iemand bewust blijft rommelen waardoor anderen hun concentratie verliezen, dan werkt dat uiteindelijk tegen ons.

Een modern orkest weet goed te balanceren tussen twee dingen:

Gezelligheid – voor de repetitie, in de pauze en in de derde helft.
Serieuze muzikale studie – tijdens de repetitie en in de voorbereiding thuis.

En eigenlijk versterken die twee elkaar.

Samen vooruit

We zijn uiteindelijk maar een paar uur per week samen op vrijdagavond – en minimaal een uur thuis met de muziek. Maar juist in die beperkte tijd kunnen we samen iets moois opbouwen.

Mijn doel met deze aanpak is simpel:

– duidelijkere kaders voor thuisstudie
– efficiëntere repetities
– meer muzikale verdieping

Niet vanuit strengheid, maar vanuit liefde voor muziek en voor het orkest.

Als ik naar dit orkest kijk zie ik vooral veel betrokkenheid, liefde voor muziek en een vereniging waar ontzettend veel mooie dingen gebeuren.

Neem dat gevoel mee naar huis.

De positiviteit die er is.
De liefde voor muziek.
De betrokkenheid bij de vereniging.

En stop dat ook in je thuisstudie.

Want als we allemaal een kleine stap zetten in voorbereiding, aandacht en discipline, kunnen we als orkest een enorme stap vooruit maken.

En dan zou het eigenlijk vanzelfsprekend moeten worden dat iedereen goed voorbereid en op tijd op een repetitie verschijnt — uitzonderingen daargelaten natuurlijk, zolang het ook echt uitzonderingen blijven.

Ik ben ervan overtuigd dat we samen die stap kunnen zetten. En daar werk ik zelf in ieder geval graag aan mee.

Bronnen (voor geïnteresseerden)

Ericsson, K.A. – The Role of Deliberate Practice in the Acquisition of Expert Performance (1993).
Duke, R.A. – onderzoeken naar efficiënte oefenstrategieën en muzikale leerprocessen, University of Texas Center for Music Learning.
Green, Elizabeth A.H. – The Modern Conductor.
Manfredo, Joseph – studies over effectieve repetitietijd en ensemblemanagement.
Pedagogische publicaties rondom brass- en windpedagogiek geïnspireerd door o.a. Arnold Jacobs en Midwest Clinic educatieve clinics.

Woord vooraf

In de periode 20 maart tot aan de zomervakantie gaan we weer een N e x t S t e p maken met het orkest. Zie hieronder.

Verder gaan we aan de slag met nieuwestukken en oude bekenden. Ik hoop op weer een mooi kwartaal met leuke muziek, een hoog repetitiebezoek en dat we met zijn allen weer de schouders eronder zetten om zowel in kwaliteit als kwantiteit te groeien.

De Stem van de Streek

Op dit moment verzamelen we de auditiefilmpjes van onze zangers en zangeressen in oktober. In April zullen we met een kleine commissie een keuze maken uit de filmpjes. De betreffende zangers en zangeressen worden uitgenodigd voor een gesprek en zullen dan aangeven welk(e) muziekstuk(ken) ze graag met het orkest willen doen. Hieruit wordt een keus gemaakt zodat we een afwisselende show kunnen creëren. Ik heb hier superveel zin in!

Repetitieschema

Hieronder vind je het schema voor de komende repetitie:

1. Titel 1
2. Titel 2
3. Titel 3
4. Titel 4

Wist Je Dat?

Wist je dat veel beroemde dirigenten dezelfde basisprincipes hanteerden waar we binnen The Next Step ook aan werken?

Dirigenten als George Szell, Arturo Toscanini en Leonard Bernstein stonden erom bekend dat zij repetities vooral gebruikten om te werken aan klank, balans, samenspel en interpretatie.

Hun uitgangspunt was simpel: de noten leer je thuis, de muziek maak je samen in de repetitie.

George Szell bouwde met deze werkwijze het Cleveland Orchestra uit tot één van de meest precieze orkesten ter wereld. Arturo Toscanini stond bekend om zijn extreme aandacht voor ritme en timing, terwijl Leonard Bernstein muzikanten voortdurend stimuleerde om beter naar elkaar te luisteren binnen het orkest.

Natuurlijk vergelijken we onszelf niet met zulke grootheden. Maar het laat wel zien dat de ideeën achter Next Step niet nieuw zijn. Het zijn principes die al generaties lang worden gebruikt om orkesten muzikaal te laten groeien.

Goede voorbereiding thuis creëert ruimte voor echte muziek op de repetitie.

Aansluitend op de Next Step 2.0. Hieronder een quote van Louis Armstrong (bekend als trompetist en van 'What a wonderful world'):

“If I don’t practice for a day, I know it… for two days, the critics know it… for three days, the public knows it.”
— Louis Armstrong

T h e N e x t S t e p

Tijdens de ledenvergadering hebben we stilgestaan bij de eerste stappen van Next Step 2.0. De kern van deze visie is eenvoudig: thuis leer je je eigen partij, op de repetitie leer je de partijen van je muzikale collega’s kennen.

Door thuis gerichter te studeren – met aandacht voor ritme, techniek en voorbereiding – kunnen we op de repetitie meer tijd besteden aan wat muziek echt interessant maakt: klank, balans, samenspel en expressie. Wanneer iedereen zijn eigen partij goed voorbereidt, ontstaat er tijdens de repetitie ruimte om echt samen muziek te maken in plaats van alleen noten op te lossen.

In de komende repetitieperiode gaan we daarom een paar kleine maar belangrijke gewoontes structureel toepassen:

Op tijd binnenkomen en kort opwarmen
Door rond 19.20 aanwezig te zijn en even rustig op te warmen, kunnen we om 19.30 direct stemmen en beginnen. Een goed opgewarmd instrument en lichaam zorgen voor meer controle, betere klank en een efficiëntere start van de repetitie.

Ritmische vaardigheden trainen
Veel problemen ontstaan wanneer ritmisch lastige passages thuis niet volledig worden uitgeplozen. Door hier bewust aandacht aan te besteden, voorkomen we dat fouten inslijten en besparen we kostbare repetitietijd.

Gebruik van de metronoom
De metronoom helpt om een stabiele puls te ontwikkelen en passages gecontroleerd op tempo te brengen. Door hiermee thuis te studeren ontstaat meer ritmische zekerheid en beter samenspel binnen het orkest.

Een open cultuur van vragen stellen
Muziek maken is een leerproces. Door vragen te stellen aan collega’s, via de app of aan de dirigent ontstaat er meer kennisdeling en worden problemen sneller opgelost.

Actieve deelname aan het repetitieproces
Door thuis al goed voorbereid te zijn, kunnen we tijdens repetities sneller vooruit. Dat geeft rust, vertrouwen en ruimte om in de laatste repetities echt te werken aan de muzikale details.

Potlood en oefenpartij gebruiken
Aantekeningen maken, inzetten markeren en lastige passages aanduiden helpt om gericht te studeren. Een extra kopie van de partij kan daarbij een handig hulpmiddel zijn.

Ontwikkelmomenten binnen de repetitie
Eens in de twee à drie weken nemen we kort de tijd om een muzikaal onderwerp te verdiepen, zoals klankkleur, intonatie, samenspel of expressie. Dit helpt het orkest om zich muzikaal verder te ontwikkelen.

Het doel van deze stappen is niet perfectie, maar bewuste muzikale groei. Wanneer iedereen een kleine stap zet in voorbereiding en aandacht, kan het geheel een grote stap vooruit maken – en ontstaat er tijdens repetities meer ruimte voor waar het uiteindelijk om draait: samen muziek maken.