repetities tot Koffieconcert!
repetities tot Winterconcert!
Repetitieschema

Woord vooraf
Hieronder mijn gedachten en plannen over het afgelopen periode en de ideeën over het verder werken met ons orkest. Leestijd +- 10 min. - Sorry, beetje lang betoog, maar hopelijk wel duidelijk.
Onze muzikale ontwikkeling
The NEXT Step – Alles op een rij!
Inmiddels hebben we binnen Sint-Caecilia heel wat onderwerpen behandeld tijdens The NEXT Step. Van ritmiek en het ontwikkelen van een goede Pulse tot thuisstudie, muzikale basisvaardigheden en het samenstellen van onze eigen oefenroutine.
Op deze pagina vind je de belangrijkste onderdelen nog eens overzichtelijk bij elkaar. Handig om je geheugen op te frissen of om bepaalde onderwerpen nog eens rustig door te nemen.
Het uitgangspunt van The NEXT Step is eenvoudig: niet alleen méér oefenen, maar vooral slimmer en bewuster oefenen!
Want hoe beter we begrijpen wat we doen, waarom we iets oefenen en hoe we dat kunnen verbeteren, hoe zelfstandiger we als muzikant worden. En wanneer iedere muzikant groeit, groeit uiteindelijk ook het hele orkest!
1. Pulse = Power!
Een van de eerste onderwerpen was ritmiek. Want muziek maken is teamsport!
De Pulse is de onderliggende, regelmatige hartslag van de muziek. Het is de basis waarop we met elkaar samenspelen.
We leerden dat die Pulse niet alleen de verantwoordelijkheid van de dirigent is. Iedere muzikant moet zelf de puls kunnen voelen en vasthouden.
Tijdens De reis naar binnen gingen we daarom aan de slag met het internaliseren van de Pulse.
We oefenden met spreken, klappen en bewegen op muziek. Uiteindelijk willen we de puls ook kunnen vasthouden wanneer de muziek stopt of wanneer we zelf een aantal maten rust hebben.
De dirigent is een hulplijn, de Pulse is onze gezamenlijke verantwoordelijkheid!
Moeilijke ritmes? Maak het eenvoudiger!
We hebben geleerd dat een ingewikkeld ritme vaak veel gemakkelijker wordt wanneer je het eerst uit elkaar haalt.
- Vereenvoudigen: voeg waar mogelijk noten of rusten samen om de ritmische structuur beter te begrijpen.
- Vergroten of verkleinen: verander tijdelijk alle notenwaarden en rusten in dezelfde verhouding. Zo wordt het patroon overzichtelijker.
- Subdivisie: verdeel de puls in kleinere eenheden, bijvoorbeeld achtsten of zestienden.
Vooral subdivisie is een belangrijk hulpmiddel. Wanneer je begrijpt hoe de kleinere notenwaarden zich verhouden tot de onderliggende puls, worden ook ingewikkelde ritmes beter uitvoerbaar.
Een metronoom is hierbij een uitstekend studiegereedschap. Niet alleen om het tempo vast te houden, maar vooral om te controleren of jouw eigen interne Pulse betrouwbaar is.
2. Thuisstudie – Goed beginnen!
We hebben uitgebreid aandacht besteed aan het belang van een goede voorbereiding. Net als bij sport heeft ook een muzikant een warming-up nodig.
Een goede warming-up helpt om ontspannen te beginnen, je lichaam voor te bereiden en je instrument beter onder controle te krijgen.
We behandelden hiervoor een warming-up in vier stappen:
-
Lichaam
Houding, schouders, nek, rug en vingers. Ontspanning staat centraal. -
Embouchure
Lippen, tong en kaak rustig voorbereiden op het musiceren. -
Ademsteun
Bewust ademhalen, een stabiele luchtstroom ontwikkelen en werken aan gecontroleerde uitademing. -
Bereik
Vanuit het middenregister rustig naar beneden en boven werken, met behoud van een goede klank.
Een warming-up hoeft niet lang te duren. Het gaat er vooral om dat je bewust en ontspannen begint.
Een goede voorbereiding helpt je om beter én met meer vertrouwen te spelen.
3. Fysiek – Fundament – Focus
Met The NEXT Step 2.0 hebben we de verschillende onderdelen samengebracht in drie belangrijke pijlers.
Deze vormen samen de basis van onze persoonlijke oefenroutine.
Fysiek – Bereid jezelf voor
Je begint met aandacht voor je lichaam. Denk aan ontspanning, ademhaling, houding en het voorbereiden van je spieren en embouchure.
Fundament – Onderhoud je vaardigheden
Vervolgens werk je aan je muzikale basisvaardigheden. Dit zijn de technieken die je nodig hebt om muziek goed te kunnen uitvoeren.
Ook wanneer je deze vaardigheden al behoorlijk beheerst, blijft het belangrijk om ze regelmatig te onderhouden.
Focus – Werk gericht aan verbetering
In de Focusfase ga je aan de slag met een concreet muzikaal probleem. Bijvoorbeeld een moeilijke passage, een ritme, een loopje of een frasering die nog niet helemaal goed lukt.
Hierbij staat niet het doorspelen van een compleet muziekstuk centraal, maar het gericht zoeken naar verbetering.
4. De vijf muzikale fundamenten
Binnen de pijler Fundament onderscheiden we vijf belangrijke basisvaardigheden.
1. Toonvorming
Werken aan klank, ademsteun, stabiliteit
en intonatie. Denk aan longtones,
dynamische oefeningen en klankcontrole.
2. Toonladders
Het verbeteren van grepen, posities,
techniek en muzikaal inzicht.
Ook de lastigere toonsoorten
met meerdere voortekens!
3. Articulatie
Controle over aanzetten, tongslag,
accenten en notenlengtes.
Van soepel legato tot helder staccato.
4. Flexibiliteit
Soepel bewegen tussen tonen en registers.
Denk aan slurs, intervallen,
octaafsprongen en registerovergangen.
5. Ritmische vaardigheden
Werken aan Pulse, subdivisie,
timing en ritmische patronen.
Van eenvoudige basisritmes
tot syncopen, triolen en
verschillende muzikale stijlen.
Voor onze slagwerkers gelden dezelfde uitgangspunten. De oefeningen zijn natuurlijk aangepast aan hun instrumenten. Denk aan stoktechniek, coördinatie, enkel- en dubbelslagen, roffels, paradiddles en melodische vaardigheden.
Belangrijk: je hoeft niet iedere vaardigheid iedere dag even uitgebreid te oefenen. Kies vooral de onderdelen die voor jouw ontwikkeling belangrijk zijn.
5. Deliberate Practice – Gericht oefenen
Misschien wel een van de belangrijkste lessen van The NEXT Step: er is een verschil tussen spelen en studeren.
Een muziekstuk tien keer doorspelen betekent niet automatisch dat je het ook beter gaat beheersen.
Bij Deliberate Practice onderzoek je eerst wat er niet goed gaat en kies je vervolgens een gerichte manier om dat te verbeteren.
Macro – Micro – Macro
Hiervoor gebruiken we het principe Macro – Micro – Macro.
-
Macro – Het geheel bekijken
Bekijk of speel de passage. Wat gaat er precies mis? Ligt het aan ritme, tonen, articulatie, techniek of iets anders? -
Micro – Het probleem aanpakken
Maak het probleem kleiner. Oefen bijvoorbeeld alleen het ritme, twee moeilijke tonen of één technische beweging. -
Macro – Terug naar de muziek
Plaats de geoefende passage terug in het grotere geheel. Werkt het nu beter?
We hebben daarbij een aantal belangrijke studieregels geleerd:
- Werk aan één probleem tegelijk.
- Analyseer eerst wat er precies staat.
- Begin langzaam en gecontroleerd.
- Bouw het tempo pas op wanneer je de passage beheerst.
- Gebruik een metronoom wanneer dat helpt.
- Test jezelf regelmatig.
De zelftest
Een passage kunnen spelen nadat je hem vijf keer hebt geprobeerd, is iets anders dan hem direct goed kunnen uitvoeren.
Daarom hebben we ook geleerd om onszelf te testen.
Leg de muziek even weg, pak de passage later opnieuw en geef jezelf één kans. Gaat het goed? Mooi! Gaat het nog niet goed? Dan weet je waar je verder aan kunt werken.
Herhaal zo'n zelftest op verschillende dagen. Daarmee ontdek je of je de passage daadwerkelijk beheerst.
Niet oefenen totdat het één keer lukt, maar totdat je het betrouwbaar kunt uitvoeren!
6. Jouw persoonlijke oefenroutine
Uiteindelijk brengen we alle onderdelen samen in een persoonlijke oefenroutine.
Deze routine bestaat uit oefeningen die passen bij jouw instrument, jouw vaardigheden en jouw persoonlijke aandachtspunten.
Hoe lang je routine duurt, hangt af van de tijd die je beschikbaar hebt en waar je aan wilt werken.
In de presentaties hebben we bijvoorbeeld een routine van ongeveer dertig minuten behandeld.
Een mogelijke indeling:
- Fysiek: ongeveer 3 minuten warming-up, ademhaling en ontspanning.
- Fundament: ongeveer 8 tot 10 minuten werken aan muzikale basisvaardigheden.
- Focus: de resterende tijd gericht werken aan een persoonlijke uitdaging, inclusief een korte zelftest.
Dit is natuurlijk maar een voorbeeld! Een kortere routine kan ook zinvol zijn. Het belangrijkste is dat je regelmatig, bewust en met een duidelijk doel oefent.
Als richtlijn streven we naar minimaal een uur gerichte thuisstudie per week. Dat kun je bijvoorbeeld verdelen over drie studiemomenten van twintig minuten.
Een routine groeit met je mee!
Een goede routine is geen vast lijstje dat je jarenlang gedachteloos afwerkt.
Wat vandaag nog moeilijk is, kan over een paar maanden misschien al vanzelf gaan. Dan ontstaat er ruimte voor een nieuwe uitdaging.
Stel jezelf daarom regelmatig de volgende vragen:
- Welke oefeningen gebruik ik momenteel?
- Waarom heb ik juist deze oefeningen gekozen?
- Merk ik dat mijn vaardigheden verbeteren?
- Moet ik iets aanpassen of vervangen?
Je routine is er om jou te helpen. Niet andersom!
7. De Routine-Wijzer – Van probleem naar oplossing
Maar hoe weet je eigenlijk welke oefeningen je nodig hebt?
Daarvoor hebben we de Routine-Wijzer ontwikkeld.
In de Routine-Wijzer vind je de vijf muzikale fundamenten, met in totaal 55 herkenbare problemen, mogelijke oorzaken en bijbehorende oefeningen.
De werkwijze is eenvoudig:
Probleem → Fundament → Oplossing
Stel bijvoorbeeld dat je merkt dat je hoge tonen moeilijk aanspreken.
Dan kijk je bij het fundament Toonvorming. Daar ontdek je mogelijke oorzaken en oefeningen waarmee je gericht aan dit probleem kunt werken.
Of misschien lukt een snelle passage niet omdat je vingers en tong niet goed samenwerken. Dan kun je kijken bij Articulatie of Flexibiliteit.
Kies vervolgens één of twee oefeningen en neem die op in je routine of Focusfase.
Probeer niet alles tegelijk te verbeteren. Kies bewust waar jij aan wilt werken!
Je vindt de volledige Routine-Wijzer in het gelijknamige tabblad bovenaan de repetitiepagina.
8. Thuis voorbereiden, samen muziek maken
The NEXT Step gaat niet alleen over thuisstudie. Het gaat ook over de manier waarop we samen repeteren.
Wanneer iedere muzikant zijn eigen partij zo goed mogelijk voorbereidt, kunnen we tijdens repetities veel meer aandacht besteden aan:
- Klank en klankkleur
- Zuiverheid en balans
- Timing en samenspel
- Dynamiek en frasering
- Muzikale expressie en het verhaal achter de muziek
Daarom werken we met een duidelijk repetitieschema en muzikale aantekeningen. Zo weet iedereen vooraf welke muziek en aandachtspunten aan bod komen.
Kun je een repetitie niet aanwezig zijn? Gebruik dan de informatie op de website om te bekijken wat je hebt gemist en bereid je voor op de volgende repetitie.
We hebben ook afgesproken om onze repetities met een vaste routine te beginnen:
19:15 uur
– De deur gaat open.
19:20 uur
– Op je stoel, zelfstandig inspelen.
19:30 uur
– Gezamenlijk stemmen en starten.
De tien minuten zelfstandig inspelen zijn een mooi moment om je persoonlijke warming-up toe te passen.
Tijdens repetities besteden we daarnaast regelmatig aandacht aan muzikale ontwikkeling. Bijvoorbeeld met oefeningen voor ritmiek, ademhaling, balans, klankkleur of samenspel.
We leren ook van elkaar!
The NEXT Step betekent niet dat je alles zelf moet kunnen.
Loop je ergens tegenaan? Vraag gerust hulp aan een collega-muzikant, je sectie of aan mij.
Misschien heeft iemand anders wel een slimme oefenmethode ontdekt die voor jou ook werkt.
En andersom kun jij misschien weer iemand anders helpen!
Thuis leer je je eigen partij.
Op de repetitie leer je het orkest.
9. Met vertrouwen op het podium!
Uiteindelijk is dat waar we met The NEXT Step naartoe werken: met steeds meer vertrouwen muziek kunnen maken.
Niet omdat we nooit meer fouten mogen maken, maar omdat we begrijpen hoe we onszelf kunnen verbeteren.
Met een goede voorbereiding, een persoonlijke routine en aandacht voor onze muzikale ontwikkeling bouwen we samen aan een steeds sterker orkest.
The NEXT Step is daarmee geen tijdelijk project. Het is een manier van werken waarin we blijven leren, ontdekken en ontwikkelen.
The NEXT Step in één zin:
Begrijp wat je doet, ontdek wat je wilt verbeteren en kies bewust hoe je daaraan werkt.
En vergeet vooral niet waarom we dit allemaal doen: omdat muziek maken leuk is en het nog leuker wordt wanneer je merkt dat je steeds een beetje beter wordt!
We veranderen niet wat we doen, maar hoe we het doen!
Niels

Woord vooraf
Hieronder de presentatie over The Next Step 2.0 - delibarate practice & routine.

Woord vooraf
Hieronder alle informatie uit het tabblad van 10 april voor makkelijke referentie.
Muziek verbeteren begint niet bij harder oefenen, maar bij gerichter oefenen.
Op deze pagina vind je de 5 fundamenten waarop jouw spel is gebouwd:
- Toonvorming
- Toonladders
- Articulatie
- Flexibiliteit
- Ritmische vaardigheden
Deze pagina is bedoeld als inspiratie om je eigen thuisroutine op te bouwen.
Niet alles tegelijk, maar kiezen wat jij nodig hebt.
Elk fundament bevat herkenbare problemen en concrete oplossingen.
Werkwijze:
probleem → fundament → oplossing
Zo werk je niet meer willekeurig, maar doelgericht.
Niet meer oefenen, maar beter oefenen.
Met vertrouwen op het podium begint hier.
De Routine-Wijzer
Fundament 1 – Toonvorming
Kern: Toonvorming gaat over klank, controle en stabiliteit. De basis ligt bij adem, ontspanning, houding en embouchure. Wie zijn toonvorming ontwikkelt, werkt niet alleen aan een mooiere klank, maar ook aan meer zekerheid, betere intonatie en meer vrijheid in het spel.
Toonvorming is daarmee geen los onderdeel, maar een fundament onder alles wat je speelt. Een noot kan ritmisch goed zijn en technisch kloppen, maar als de klank niet vrij, stabiel en gedragen is, mist er iets in de basis.
Werkwijze: herken eerst het probleem, koppel het aan dit fundament en kies daarna één of twee gerichte oplossingsroutes. Plaats die oefening vervolgens in je routine of in je focusfase.
10 veelvoorkomende problemen en mogelijke oplossingen
-
1. Klank is dun of scherp
Mogelijke oorzaak: te weinig lucht, te veel spanning of te weinig klankvoorstelling.
Mogelijke oplossingen: longtones, spelen met warme lucht, luisteren naar goede voorbeelden en klank nabootsen, ontspannen embouchure. -
2. Klank is instabiel of ‘wiebelt’
Mogelijke oorzaak: onrustige luchtstroom, spanning of gebrek aan controle.
Mogelijke oplossingen: longtones met tuner, cresc < > decresc, spelen op één adem, focus op stabiele luchtstroom. -
3. Toon zakt weg bij langere noten
Mogelijke oorzaak: ademsteun valt weg of de toon wordt niet actief gedragen.
Mogelijke oplossingen: langere longtones opbouwen, ademsteun trainen, noten bewust doordragen tot het einde. -
4. Hoge tonen spreken moeilijk aan
Mogelijke oorzaak: forceren, te veel spanning of onvoldoende voorbereiding van embouchure en lucht.
Mogelijke oplossingen: embouchure training, bereik rustig uitbreiden, niet duwen maar ondersteunen met lucht, kleine stapjes omhoog werken. -
5. Lage tonen spreken moeilijk aan
Mogelijke oorzaak: te weinig lucht, te gespannen houding of te weinig resonantie.
Mogelijke oplossingen: ontspannen spelen, meer lucht geven, longtones in het lage register, ruime klank voorstellen. -
6. Klank verschilt sterk per noot
Mogelijke oorzaak: onvoldoende controle of geen gelijkmatige klankopbouw door het register heen.
Mogelijke oplossingen: lange tonen per noot, langzame toonladders met focus op klankgelijkheid, luisteren naar overgangen tussen noten. -
7. Intonatie is onzuiver (te hoog of te laag)
Mogelijke oorzaak: onvoldoende luisterbewustzijn, spanning of onstabiele luchtstroom.
Mogelijke oplossingen: spelen met tuner, longtones, actief luisteren en bijstellen, samenspelen met referentietoon of drone. -
8. Klank wordt hard en geforceerd bij forte
Mogelijke oorzaak: druk geven in plaats van lucht sturen.
Mogelijke oplossingen: cresc < > decresc, forte spelen vanuit ontspanning, denken in bredere luchtstroom in plaats van knijpen. -
9. Klank komt moeilijk op gang
Mogelijke oorzaak: onduidelijke ademvoorbereiding of onzekere aanzet.
Mogelijke oplossingen: zachte inzetten oefenen, adem vooraf klaarzetten, buzzen (indien passend bij instrument en methode), starten zonder druk. -
10. Spanning in gezicht of lichaam beïnvloedt de klank
Mogelijke oorzaak: te veel fysieke spanning in schouders, nek, armen of embouchure.
Mogelijke oplossingen: ontspanningsoefeningen, houding controleren, langzaam spelen, warming-up zonder haast.
Belangrijk: kies niet meteen alles. Werk steeds aan één of twee problemen tegelijk en geef jezelf de tijd om verschil te merken.
Algemene tips voor toonvorming
- Werk altijd vanuit ontspanning
Spanning is een van de grootste oorzaken van een onvrije klank. Controle komt uit rust, niet uit forceren. - Lucht is belangrijker dan druk
Denk in dragen, sturen en ondersteunen met lucht. Een goede toon ontstaat zelden door harder te duwen. - Luisteren is onmisbaar
Een mooie klank begint met een duidelijk klankbeeld in je hoofd. Luister naar voorbeelden en probeer die actief te benaderen. - Een mooie toon begint vóór de noot
De voorbereiding van adem, houding en focus bepaalt vaak al hoe de toon gaat klinken. - Werk aan klank in alle dynamieken
Niet alleen zacht of hard, maar juist ook in overgangen moet de toon stabiel en vrij blijven.
Praktische studietips
- Gebruik je routine slim
Plaats toonvorming vooral in het onderdeel Fundament van je routine. Vijf tot tien minuten gericht werken aan klank levert op de lange termijn veel op. - Werk met longtones, maar niet gedachteloos
Vraag jezelf bij elke toon af: is de klank stabiel, vrij, warm en gedragen? - Gebruik een tuner als hulpmiddel, niet als doel op zich
De tuner helpt je om bewuster te luisteren, maar het echte werk gebeurt in je oor en in je klankvoorstelling. - Neem jezelf af en toe op
Wat je tijdens het spelen ervaart, is niet altijd hetzelfde als wat een luisteraar hoort. - Koppel losse oefeningen terug aan muziek
Werk niet alleen los aan klank, maar neem die verbeterde toon direct mee naar een passage uit je repertoire.
Voorbeelden van oefeningen
- Longtones
Speel één toon rustig aan, houd hem stabiel vast en luister actief naar klank, intonatie en draagkracht. - Cresc < > decresc
Begin zacht, bouw uit naar groter volume en ga weer terug — zonder dat de klank hard, scherp of onstabiel wordt. - Toonladders met klankfocus
Speel langzaam en probeer iedere toon dezelfde kwaliteit en rust te geven. - Buzzen
Voor koper kan dit helpen bij focus, centrum en embouchurebewustzijn, mits rustig en gecontroleerd toegepast. - Drone of referentietoon
Speel tegen een vaste toon om beter te luisteren naar intonatie, resonantie en klankstabiliteit.
Achtergrond en inspiratie
Veel van deze oplossingen sluiten aan bij breed gedragen principes uit de muziekdidactiek: doelgericht oefenen, luisteren met aandacht, problemen isoleren en werken aan controle voordat tempo of volume wordt opgevoerd. Binnen internationale muziekeducatie wordt dat vaak gekoppeld aan deliberate practice, onder andere bekend geworden door het werk van Anders Ericsson.
Ook binnen de blaasmuziekpedagogiek keren dezelfde principes steeds terug: aandacht voor longtones, ademsteun, ontspanning, houding en het ontwikkelen van een bewuste klankvoorstelling. Zulke uitgangspunten zijn terug te vinden binnen organisaties als NAfME (National Association for Music Education) en in methodes van verschillende erkende docenten en opleidingen.
Belangrijk om te onthouden: er is niet één magische oefening die alles oplost. Wel zijn er bewezen en veelgebruikte manieren om gericht aan je toonvorming te werken. Gebruik deze pagina daarom als richtingwijzer: niet om alles tegelijk te doen, maar om slimmer te kiezen.
Samenvatting
Toonvorming is de basis van je spel. Wie werkt aan adem, ontspanning, embouchure en klankcontrole, merkt dat niet alleen in losse tonen, maar in alles wat daarna komt: intonatie, dynamiek, register, samenspel en muzikaliteit.
Doel van dit fundament: een stabiele, vrije en gecontroleerde klank in alle registers.
Fundament 2 – Toonladders
Kern: Toonladders zijn de basis voor techniek, overzicht en muzikaliteit. Ze helpen je om grepen en posities te automatiseren, je intonatie te verbeteren en controle te krijgen over je volledige bereik.
Door bewust met toonladders te werken, ontwikkel je niet alleen snelheid en nauwkeurigheid, maar ook klank, flexibiliteit en inzicht in muziekstructuur. Toonladders vormen daarmee een directe brug tussen techniek en muziek.
Werkwijze: herken het probleem, koppel het aan dit fundament en kies daarna één of twee gerichte oplossingsroutes. Plaats deze in je routine of focusfase.
10 veelvoorkomende problemen en mogelijke oplossingen
- 1. Grepen of posities zijn onzeker
Oorzaak: onvoldoende automatisering.
Oplossing: langzaam spelen, herhalen zonder ritme, bewust meedenken met grepen/posities. - 2. Veel fouten bij toonladders met meerdere voortekens
Oorzaak: geen overzicht in toonsoorten.
Oplossing: specifieke toonladders isoleren, voortekens benoemen vóór het spelen, dagelijks kort herhalen. - 3. Overgangen tussen noten zijn ongelijk
Oorzaak: motoriek niet vloeiend.
Oplossing: langzaam spelen, twee tonen isoleren, legato verbinden. - 4. Tempo valt terug bij moeilijke passages
Oorzaak: techniek nog niet stabiel.
Oplossing: tempo verlagen, metronoom gebruiken, stap voor stap opbouwen. - 5. Bereik (hoog/laag) is oncontroleerbaar
Oorzaak: onbekend register.
Oplossing: toonladders over meerdere octaven, bereik uitbreiden per halve stap. - 6. Intonatie verschilt per toon
Oorzaak: onvoldoende controle per noot.
Oplossing: spelen met tuner, langzame toonladders, luisteren en bijstellen. - 7. Klankkleur verandert per register
Oorzaak: gebrek aan klankcontrole.
Oplossing: toonladders met focus op klankgelijkheid, combineren met longtones. - 8. Ritmiek valt uit elkaar
Oorzaak: focus op noten i.p.v. tijd.
Oplossing: toonladders met ritmische variaties, metronoom gebruiken. - 9. Articulatie is ongelijk
Oorzaak: onvoldoende controle tongslag.
Oplossing: toonladders in verschillende articulaties (legato/staccato), langzaam oefenen. - 10. Je speelt noot-voor-noot zonder overzicht
Oorzaak: geen patroonherkenning (chunking).
Oplossing: denken in patronen (bijv. drieklanken), groepen herkennen i.p.v. losse noten.
Belangrijk: werk steeds aan één aspect tegelijk (bijv. tempo, klank of ritme).
Algemene tips voor toonladders
- Zie toonladders als gereedschap
Niet een verplicht nummer, maar een manier om gericht te verbeteren. - Werk juist aan moeilijke toonsoorten
Groei zit in toonladders met meerdere voortekens. - Denk vooruit
Weet welke noot komt en hoe je die speelt. - Blijf muzikaal spelen
Ook een toonladder moet vloeiend en muzikaal klinken. - Werk over meerdere octaven
Zo ontwikkel je bereik en controle.
Praktische studietips
- Gebruik toonladders in je routine
Korte, dagelijkse herhaling geeft het meeste resultaat. - Werk langzaam en gecontroleerd
Snelheid komt pas ná controle. - Varieer bewust
Speel dezelfde toonladder in verschillende ritmes, tempi en articulaties. - Combineer fundamenten
Werk tegelijk aan klank, ritme en articulatie binnen één toonladder. - Gebruik een metronoom
Voor stabiliteit en gecontroleerde opbouw.
Voorbeelden van oefeningen
- Langzame toonladders
Focus op klank, intonatie en controle. - Toonladders in patronen
Bijv. 1–3–5–3–1 voor overzicht en techniek. - Octaaf-oefeningen
Speel over meerdere registers. - Ritmische variaties
Triolen, achtsten, syncopen. - Interleaved oefenen
Wissel verschillende toonladders af voor sneller leren.
Achtergrond en inspiratie
Toonladders vormen wereldwijd de basis van muziek en techniek. Ze helpen bij het ontwikkelen van intonatie, techniek en muzikaal inzicht en komen terug in vrijwel alle muziekstijlen.
Onderzoek naar muzikaal leren laat zien dat doelgericht oefenen — waarbij je problemen isoleert, bewust herhaalt en varieert — sterk samenhangt met vooruitgang.
Belangrijk: een toonladder is geen doel, maar een middel om beter te spelen.
Samenvatting
Toonladders geven overzicht, controle en techniek. Door ze bewust te gebruiken, ontwikkel je niet alleen je vingers of posities, maar ook je klank, intonatie en muzikaliteit.
Doel van dit fundament: controle over alle toonsoorten, een stabiele techniek en muzikaal spel over het hele bereik.
Voorbeelden nodig?
Hieronde in de toonladder van C, maar kan uiteraard op elke toonsoort worden toegepast.






Fundament 3 – Articulatie
Kern: Articulatie bepaalt hoe een noot begint, klinkt en eindigt. Het gaat om duidelijkheid, controle en karakter in je spel. Goede articulatie zorgt ervoor dat muziek niet alleen klopt, maar ook spreekt.
Articulatie is de schakel tussen techniek en expressie. Het beïnvloedt ritme, klank en samenspel. Een goede articulatie is altijd verbonden met luchtstroom en timing — niet los daarvan.
Belangrijk onderscheid:
Bij koper (mondstuk) ontstaat articulatie door tong en lucht in balans te brengen.
Bij hout (riet / dubbelriet) speelt de tong direct tegen het riet en is controle nog gevoeliger en preciezer.
Werkwijze: herken het probleem, koppel het aan dit fundament en kies één of twee gerichte oplossingsroutes. Plaats deze in je routine of focusfase.
10 veelvoorkomende problemen en mogelijke oplossingen
- 1. Aanzet is onduidelijk of ‘vaag’
Oorzaak: te weinig focus op begin van de noot.
Oplossing: langzaam articuleren, duidelijke tongslag oefenen, starten vanuit lucht.
Koper: denk “lucht eerst, dan tong”.
Hout: lichte, gecontroleerde tong tegen het riet. - 2. Aanzet is te hard of scherp
Oorzaak: te veel druk of te harde tongactie.
Oplossing: zachte inzetten oefenen, minder tongdruk, lucht laten dragen.
Koper: vermijden van ‘plakken’ met tong.
Hout: lichte aanraking van het riet. - 3. Articulatie is ongelijk binnen een reeks
Oorzaak: gebrek aan controle en consistentie.
Oplossing: langzame herhaling, elke noot bewust gelijk maken. - 4. Tongslag is te traag bij sneller tempo
Oorzaak: motoriek onvoldoende ontwikkeld.
Oplossing: tempo omlaag, techniek isoleren, enkel/dubbel tongslag oefenen. - 5. Articulatie en ritme vallen niet samen
Oorzaak: timing en tong niet gekoppeld.
Oplossing: metronoom gebruiken, articulatie op de tel plaatsen, eerst klappen/tellen. - 6. Noten zijn te kort of te lang
Oorzaak: verkeerde interpretatie van lengte.
Oplossing: verschil oefenen tussen staccato, tenuto en legato, bewust luisteren. - 7. Legato is niet vloeiend
Oorzaak: te veel tonggebruik of onderbroken luchtstroom.
Oplossing: spelen zonder tong, luchtstroom centraal zetten. - 8. Staccato is niet duidelijk of te zwaar
Oorzaak: verkeerde balans tussen tong en lucht.
Oplossing: korte, lichte articulatie oefenen, lucht laten doorlopen. - 9. Accenten komen niet goed uit
Oorzaak: gebrek aan controle over nadruk.
Oplossing: accenten overdrijven, eerst langzaam oefenen, koppelen aan lucht en timing. - 10. Articulatie werkt alleen in langzaam tempo
Oorzaak: techniek nog niet geautomatiseerd.
Oplossing: tempo geleidelijk verhogen, macro–micro–macro toepassen.
Belangrijk: articulatie ontstaat nooit alleen uit de tong. De combinatie van lucht, timing en beweging bepaalt het resultaat.
Algemene tips voor articulatie
- Lucht blijft altijd doorgaan
De tong onderbreekt niet, maar vormt de lucht. - Werk vanuit ontspanning
Spanning maakt articulatie zwaar en traag. - Speel duidelijk, niet hard
Helderheid komt uit controle, niet uit kracht. - Luister naar het begin van de noot
Daar zit de kwaliteit van articulatie. - Blijf muzikaal denken
Articulatie ondersteunt de muziek, niet andersom.
Praktische studietips
- Werk langzaam
Controle eerst, snelheid later. - Gebruik de metronoom
Voor timing en gelijkheid. - Varieer articulaties
Speel dezelfde passage legato, staccato en met accenten. - Combineer met toonladders
Articulatie oefenen binnen bekende structuren. - Test jezelf
Kun je het zonder nadenken uitvoeren?
Voorbeelden van oefeningen
- Langzame articulatie
Elke noot bewust en gelijk starten. - Enkel / dubbel tongslag
Voor snelheid en controle. - Legato zonder tong
Focus op luchtstroom. - Staccato-oefeningen
Korte, lichte noten met controle. - Articulatie-variaties
Eén passage op meerdere manieren spelen.
Achtergrond en inspiratie
Articulatie wordt binnen muziekonderwijs gezien als een essentieel onderdeel van techniek en expressie. Het combineren van tongslag met luchtstroom en timing is een kernprincipe in vrijwel alle blaasmethodes.
Doelgericht oefenen — waarbij articulatie wordt geïsoleerd, herhaald en vervolgens teruggeplaatst in de muziek — sluit aan bij principes van deliberate practice zoals beschreven door Anders Ericsson.
Belangrijk: articulatie is geen trucje, maar een vaardigheid die ontstaat door herhaling, controle en luisteren.
Samenvatting
Articulatie geeft richting en duidelijkheid aan je spel. Door te werken aan controle, timing en luchtgebruik, zorg je ervoor dat elke noot spreekt.
Doel van dit fundament: duidelijke, gecontroleerde en muzikale articulatie in elk tempo en elke stijl.
Fundament 4 – Flexibiliteit
Kern: Flexibiliteit gaat over het soepel bewegen tussen tonen, registers en intervallen. Het bepaalt hoe vloeiend je speelt en hoeveel controle je hebt over sprongen, bereik en verbinding tussen noten.
Een flexibele speler beweegt moeiteloos door het instrument, zonder spanning of onderbreking in klank. Dit fundament is essentieel voor vloeiend spel, stabiele intonatie bij sprongen en controle over het volledige bereik.
Belangrijk onderscheid:
Bij koper speelt flexibiliteit zich sterk af in embouchure en lucht (bijv. lip slurs).
Bij hout ligt de uitdaging vaak in overgangen tussen registers (bijv. over de ‘break’) en vingercoördinatie.
Werkwijze: herken het probleem, koppel het aan dit fundament en kies één of twee gerichte oplossingsroutes. Plaats deze in je routine of focusfase.
10 veelvoorkomende problemen en mogelijke oplossingen
-
1. Overgangen tussen noten zijn schokkerig
Oorzaak: onvoldoende controle over verbinding.
Oplossing: langzaam legato spelen, twee tonen isoleren, luchtstroom constant houden. -
2. Sprongen (bijv. octaven) klinken onzeker
Oorzaak: gebrek aan controle bij intervalwisselingen.
Oplossing: sprongen langzaam oefenen, eerst losse intervallen, daarna in context. -
3. Intonatie verandert bij sprongen
Oorzaak: onvoldoende controle per register.
Oplossing: spelen met tuner, sprongen isoleren, luisteren en bijstellen. -
4. Hoge tonen zijn gespannen of geforceerd
Oorzaak: te veel druk, te weinig controle.
Oplossing: bereik rustig uitbreiden, lucht gebruiken i.p.v. kracht, kleine stappen omhoog. -
5. Lage tonen spreken slecht aan
Oorzaak: onvoldoende lucht of ontspanning.
Oplossing: ontspannen spelen, meer lucht, lage longtones combineren met flexibiliteitsoefeningen. -
6. Problemen bij registerovergangen (bijv. ‘break’)
Oorzaak: gebrek aan controle bij overgang.
Oplossing: overgangen isoleren, langzaam oefenen, specifieke registeroefeningen.
Hout: extra aandacht voor vingercombinaties.
Koper: focus op embouchure en lucht. -
7. Klank verandert bij bewegen door registers
Oorzaak: gebrek aan klankcontrole.
Oplossing: langzaam spelen, klank gelijk houden, combineren met toonvorming. -
8. Vingers en lucht werken niet samen
Oorzaak: coördinatieprobleem.
Oplossing: langzaam oefenen, bewegingen synchroniseren, zonder druk spelen. -
9. Moeite met snelle passages met sprongen
Oorzaak: techniek nog niet geautomatiseerd.
Oplossing: tempo omlaag, isoleren, daarna opbouwen. -
10. Alleen controle in één register
Oorzaak: beperkte ervaring in andere registers.
Oplossing: toonladders over meerdere octaven, bereik uitbreiden per halve stap.
Belangrijk: flexibiliteit ontwikkel je niet door forceren, maar door gecontroleerd en ontspannen bewegen.
Algemene tips voor flexibiliteit
- Denk in verbinding
Niet losse noten, maar de lijn ertussen. - Lucht blijft leidend
Beweging komt uit lucht, niet uit spanning. - Werk ontspannen
Spanning blokkeert flexibiliteit. - Luister naar overgangen
Niet alleen de noten, maar vooral wat ertussen gebeurt. - Werk in kleine stappen
Bereik en sprongen bouw je geleidelijk op.
Praktische studietips
- Gebruik flexibiliteit in je routine
Korte, dagelijkse oefeningen maken het verschil. - Speel langzaam
Controle vóór snelheid. - Combineer met toonvorming
Klank en flexibiliteit horen bij elkaar. - Werk met patronen
Herken terugkerende bewegingen. - Test jezelf
Kun je het vloeiend en zonder nadenken?
Voorbeelden van oefeningen
- Lip slurs / verbindings-oefeningen
Voor vloeiende overgangen (vooral koper). - Registeroefeningen
Specifiek overgangen trainen (vooral hout). - Octaafsprongen
Langzaam en gecontroleerd oefenen. - Toonladders over meerdere octaven
Voor bereik en controle. - Intervaloefeningen
Sprongen bewust trainen.
Achtergrond en inspiratie
Flexibiliteit wordt in muziekonderwijs gezien als een combinatie van motorische controle, ademgebruik en coördinatie. Het vermogen om soepel te bewegen tussen tonen is essentieel voor zowel techniek als muzikaliteit.
Onderzoek naar effectief oefenen laat zien dat het isoleren van bewegingen en het geleidelijk opbouwen van moeilijkheid zorgt voor betere resultaten. Dit sluit aan bij principes van deliberate practice.
Belangrijk: flexibiliteit ontwikkel je door gecontroleerde herhaling en niet door snelheid of kracht.
Samenvatting
Flexibiliteit zorgt voor vloeiend spel, controle over sprongen en beheersing van je volledige bereik. Het maakt muziek verbindend en natuurlijk.
Doel van dit fundament: soepel, vloeiend en gecontroleerd spelen in alle registers en intervallen.
Fundament 5 – Ritmische vaardigheden
Kern: Ritmische vaardigheden gaan over meer dan noten op tijd spelen. Het fundament ligt in pulse, subdivisie, timing, voorbereiding en stijlgevoel. Wie ritmisch sterk speelt, voelt waar de tijd loopt, weet hoe een maat intern verdeeld is en kan dat ook onder druk stabiel uitvoeren.
Ritme is daarmee niet alleen een technisch onderdeel, maar ook een muzikale vaardigheid. Het bepaalt hoe strak een passage klinkt, hoe goed een inzet landt en of een stijl echt tot leven komt. In pop, latin, swing, big band, klassiek of samba gaat het niet alleen om wanneer je speelt, maar ook om hoe je de tijd voelt en verdeelt.
Werkwijze: herken eerst het probleem, koppel het aan dit fundament en kies daarna één of twee gerichte oplossingsroutes. Plaats die oefening vervolgens in je routine of in je focusfase.
15 veelvoorkomende problemen en mogelijke oplossingen
-
1. Je speelt structureel te snel of te langzaam
Oorzaak: geen stabiele interne puls.
Oplossing: metronoom gebruiken op de hoofdslag, meebewegen of meetellen, dezelfde passage op meerdere langzame tempi herhalen. -
2. Het tempo zakt weg of loopt op tijdens langere passages
Oorzaak: de puls wordt niet intern vastgehouden.
Oplossing: metronoom met minder klikken gebruiken, na enkele maten zonder klik doorspelen, daarna controleren of je nog gelijk zit. -
3. Je weet het ritme wel, maar raakt tijdens stiltes de tel kwijt
Oorzaak: geen actieve doorlopende puls tijdens rusten.
Oplossing: rusten meetellen, subdivisie blijven horen tijdens stiltes, inzetten apart oefenen met vooraf tellen. -
4. Notenlengtes zijn onduidelijk of verkeerd uitgevoerd
Oorzaak: notenwaarden worden niet bewust geïnterpreteerd.
Oplossing: ritme klappen of spreken, notenwaarden uitschrijven of benoemen, eerst zonder toonhoogte oefenen. -
5. Triolen, sextolen of andere verdelingen lopen niet goed
Oorzaak: de subdivisie is niet geïnternaliseerd.
Oplossing: de verdeling los oefenen, hardop tellen of spreken, langzaam beginnen en pas daarna in tempo brengen. -
6. Onregelmatige maatsoorten voelen onlogisch (bijv. 5/8 of 7/8)
Oorzaak: geen duidelijk gevoel voor groepering binnen de maat.
Oplossing: maat opdelen in groepen (bijv. 3+2 of 2+2+3), accenten markeren, lopen of bewegen op de maat. -
7. Je inzet komt op het verkeerde moment
Oorzaak: geen duidelijk ankerpunt vóór de inzet.
Oplossing: benoemen op welke tel of onderverdeling je inzet, alleen de inzet oefenen, cue ervoor noteren in de partij. -
8. Het ritme klopt ongeveer, maar voelt niet strak
Oorzaak: te weinig interne subdivisie.
Oplossing: kleinere onderverdelingen denken of tellen, metronoom op subdivisie zetten, spelen terwijl je zacht meetikt of meebeweegt. -
9. Syncopen en offbeats zijn onzeker
Oorzaak: de sterke en zwakke delen van de maat zijn niet duidelijk genoeg in je gevoel.
Oplossing: eerst de basispuls stevig voelen, syncopen klappen, accenten overdrijven en daarna weer muzikaal terugbrengen. -
10. Je vingers of tong kunnen het ritme nog niet bijhouden
Oorzaak: het probleem is deels motorisch en niet alleen ritmisch.
Oplossing: tempo drastisch verlagen, ritme eerst op één toon oefenen, daarna pas vingers of articulatie toevoegen. -
11. In snelle passages raak je de pulse kwijt
Oorzaak: te veel focus op noten en te weinig op de onderliggende tel.
Oplossing: grotere puls blijven voelen, subdivisie mentaal voorbereiden, moeilijke maat isoleren en terugplaatsen in het geheel. -
12. Een stijl klinkt ritmisch niet overtuigend
Oorzaak: gebrek aan stijlgevoel in groove, accentplaatsing en subdivision.
Oplossing: luisteren naar goede voorbeelden, meespelen met opnames, stijltypische patronen apart oefenen. -
13. Swing voelt recht of te strak
Oorzaak: straight eighths worden gespeeld waar een swing feel nodig is.
Oplossing: swing-subdivisie voelen vanuit triplet-denken, metronoom op 2 en 4, meespelen met swing-opnames en letten op long-short feel. -
14. Latin, samba of pop voelt ritmisch onrustig
Oorzaak: de groove wordt niet vanuit pulse en patroon gedacht.
Oplossing: basispatronen eerst klappen of spreken, luisteren naar clave/groove-dragers, eenvoudige ostinati herhalen tot de feel stabiel wordt. -
15. Het lukt alleen in context van het stuk, maar niet los
Oorzaak: afhankelijkheid van de muziek in plaats van begrip van het ritme zelf.
Oplossing: ritme los van de noten oefenen, daarna op één toon spelen, vervolgens terugplaatsen in de passage.
Belangrijk: ritmische problemen zijn vaak beter oplosbaar als je eerst onderzoekt waar het precies misgaat: bij de puls, bij de subdivisie, bij de inzet of bij de motoriek.
Algemene tips voor ritmische vaardigheden
- Denk altijd in pulse
Ook als je een ingewikkeld ritme speelt, moet je weten waar de basispuls zit. - Subdivisie is je houvast
Hoe kleiner en duidelijker je intern verdeelt, hoe stabieler je ritme wordt. - Gebruik de metronoom bewust
Niet alleen om “mee te tikken”, maar om te testen of jouw interne tijd klopt. - Bereid ritme mentaal voor
Zie of hoor de verdeling al voordat je speelt. - Ritme is ook stijl
Straight, swing, latin, samba, big band of klassiek vragen elk om een andere feel en accentplaatsing.
Praktische studietips
- Werk eerst zonder instrument
Klappen, tellen, spreken en bewegen maken ritme vaak sneller duidelijk dan direct spelen. - Gebruik de metronoom op verschillende manieren
Op de tel, op de onderverdeling, op 2 en 4, of met minder klikken om je interne puls te testen. - Begin langzaam
Ritme wordt niet beter door haast, maar door controle. - Maak onderscheid tussen ritmeprobleem en techniekprobleem
Soms zit het probleem niet in de tijd, maar in tongslag of vingercoördinatie. - Plaats alles terug in context
Na het isoleren moet het ritme weer terug in de muzikale lijn.
Voorbeelden van oefeningen
- Pulse-oefening
Klap of tik de basispuls mee terwijl je een ritme spreekt of speelt. - Subdivisie-oefening
Speel of spreek één ritme en tel daarbij bewust de kleinere verdeling mee. - Metronoom-oefening
Speel eerst met klik op elke tel, daarna alleen op tel 1, daarna met minder referentiepunten. - Ritme op één toon
Neem toonhoogte weg en oefen alleen de tijd en articulatie. - Stijloefening
Speel een eenvoudig patroon in verschillende feels: straight, swing, latin of pop. - Macro–micro–macro
Speel eerst het geheel, oefen daarna één maat of passage heel gericht, en zet het vervolgens terug in context.
Stijl en ritmische feel
Niet elke stijl voelt hetzelfde, ook niet als de noten op papier vergelijkbaar lijken. In pop en veel moderne stijlen is de onderverdeling vaak recht en duidelijk. In swing en big band worden achtsten meestal niet recht gespeeld, maar met een long-short feel. In latin en samba is de groove vaak sterker gekoppeld aan vaste patronen en onderliggende ritmische dragers. In klassieke muziek ligt de nadruk vaker op maatstructuur, frasering en gecontroleerde timing binnen stijl en context.
Praktisch: als een stijl ritmisch niet overtuigt, oefen dan niet alleen de noten, maar vooral de pulse, subdivision en accentstructuur van die stijl.
Achtergrond en inspiratie
Onderzoek en muziekdidactiek laten zien dat ritmische ontwikkeling sterk samenhangt met het vermogen om een onderliggende beat te infereren en vast te houden, ook als die niet letterlijk wordt aangegeven. Daarnaast helpt doelgericht oefenen in kleine delen, met duidelijke strategieën en reflectie, om sneller vooruitgang te boeken.
Ook in onderwijsbronnen over groove en stijl komt steeds hetzelfde terug: pulse, meter en subdivision vormen samen de basis voor timing en feel. De metronoom is daarbij niet alleen een controle-instrument, maar ook een middel om interne tijd en zelfmonitoring te ontwikkelen.
Belangrijk: ritme wordt niet stabiel door meer herhalen alleen, maar door gerichter luisteren, beter voorbereiden en bewuster verdelen.
Samenvatting
Ritmische vaardigheden vormen het fundament onder strak samenspel, betrouwbare inzetten en overtuigende stijl. Wie werkt aan pulse, subdivisie, timing en groove, merkt dat meteen in de repetitie én op het podium.
Doel van dit fundament: een stabiele interne puls, duidelijke subdivisie en stijlbewuste timing in elke muzikale context.
Maak een keuze uit de data hierboven voor de aantekeningen van die repetitie of klik hiernaast op belangrijke items!

Woord Vooraf
Zo, inmiddels zijn we alweer toe aan de derde repetitie na De Stem van de Streek! De eerste repetitie was vooral even een inzeeprepetitie en afgelopen vrijdag heeft mijn collega Bert het stokje van me overgenomen. Deze week gaan we weer samen aan de slag!
De komende periode richten we ons op het Koffieconcert in januari en natuurlijk het Winterconcert later in 2027. Na alle drukte van de afgelopen weken is het fijn om weer wat meer rust en regelmaat in onze repetities te krijgen. Dat betekent overigens niet dat we rustig achterover gaan leunen, want er ligt weer genoeg mooie muziek op ons te wachten!
Ook onze vertrouwde repetitieroutine pakken we weer op. We gaan weer op tijd zelfstandig inspelen, zodat we goed voorbereid aan de gezamenlijke repetitie kunnen beginnen.
Verderop op deze pagina vind je ook een nieuw hoofdstuk van The NEXT Step. We zijn inmiddels alweer toe aan de derde periode en pakken de draad weer op waar we vorig seizoen gebleven waren: onze persoonlijke oefenroutine. Daar ligt deze week meteen een kleine uitdaging voor jullie klaar!
Kortom, genoeg om weer lekker mee aan de slag te gaan. Op naar twee mooie concerten!
Niels
T h e N e x t S t e p
Periode 3 – Van individuele ontwikkeling naar samenspel!
We zijn alweer toe aan de derde periode van The NEXT Step! De afgelopen periodes hebben we veel geleerd over ritmiek, de Pulse, thuisstudie en onze muzikale basisvaardigheden.
Nu gaan we een stap verder. Deze periode verbinden we onze persoonlijke ontwikkeling thuis met de gezamenlijke muzikale verdieping tijdens de repetities.
Want hoe beter we individueel voorbereid zijn, hoe meer we samen kunnen bereiken!
1. Thuis – Jouw persoonlijke routine
Vorig seizoen hebben we geleerd hoe je een eigen oefenroutine samenstelt vanuit de drie bekende pijlers: Fysiek, Fundament en Focus.
Maar hoe staat het daar inmiddels mee? Gebruik je jouw routine nog steeds? Heb je hem aangepast of uitgebreid? Of is het er misschien nog niet van gekomen?
Een goede routine groeit met je mee. Je onderhoudt je basisvaardigheden en kiest bewust oefeningen die passen bij jouw persoonlijke ontwikkeling.
Even het geheugen opfrissen!
Bovenaan deze pagina vind je het vernieuwde informatieblad van The NEXT Step. Hierin staat alles wat we het afgelopen jaar hebben geleerd nog eens overzichtelijk bij elkaar.
Lees deze informatie deze week nog eens door! Je vindt daar ook de volledige presentatie van The NEXT Step 2.0 en natuurlijk onze Routine-Wijzer, waarmee je passende oefeningen kunt kiezen.
Een kleine vooruitblik naar 2027!
In 2027 krijgt jouw persoonlijke routine een vaste plek binnen de 90-minuten-challenge. We blijven onze vertrouwde 60 minuten per week aan de orkestpartijen werken en voegen daar drie keer tien minuten persoonlijke routine aan toe.
Zo wordt thuisstudie heel eenvoudig: drie keer per week een halfuurtje! Misschien heb je de nieuwe poster bij het openen van deze pagina al gezien.
2. Op de repetitie – Samen muzikaal verdiepen
Wat we thuis leren en onderhouden, willen we tijdens de repetities samenbrengen. Daarbij richten we ons steeds meer op klank, samenspel, balans, frasering en muzikale expressie.
Niet alleen de juiste noten op het juiste moment, maar vooral ontdekken hoe we samen mooie muziek kunnen maken.
Deep Harmony – Ons eerste oefenwerk
We beginnen deze muzikale verdieping met Deep Harmony. Dit prachtige koraal gebruiken we als oefenmateriaal om gericht aan onze gezamenlijke orkestklank te werken.
Daarbij richten we ons op drie belangrijke onderdelen:
-
Ademsteun
Hoe zorgen we voor een stabiele, gedragen luchtstroom en een mooie, volle klank? -
Frasering
Hoe geven we samen richting aan een muzikale zin? Waar ademen we en hoe bouwen we spanning op en laten we die weer los? -
Balans
Hoe luisteren we naar elkaar? Welke stemmen voeren de melodie en welke ondersteunen? Hoe zorgen we dat het orkest als één geheel klinkt?
Door bewust aan deze onderdelen te werken, streven we naar een mooiere, vollere en meer homogene orkestklank.
Wat we met Deep Harmony leren, nemen we vervolgens natuurlijk ook mee naar onze andere muziekstukken!
Deep Harmony wordt deze week uitgedeeld of digitaal verspreid.
3. Onze vertrouwde repetitieroutine
Na de drukke concertperiode pakken we ook onze vaste routine bij binnenkomst weer op.
19:15 uur
– De deur gaat open.
19:20 uur
– Op je stoel, zelfstandig inspelen.
19:30 uur
– Gezamenlijk stemmen en starten.
Gebruik die tien minuten bewust voor je persoonlijke warming-up en inspeeloefeningen. Zo begint iedereen goed voorbereid aan de repetitie.
4. Jouw opdracht voor volgende week!
Zorg dat je volgende week jouw persoonlijke oefenroutine paraat hebt!
Heb je al een routine? Bekijk dan of deze nog bij je past. Misschien wil je iets aanpassen of uitbreiden.
Heb je nog geen routine? Gebruik dan deze week om er eentje samen te stellen. De Routine-Wijzer kan je daarbij helpen.
Volgende week zal ik een aantal muzikanten vragen om hun routine te laten zien en te vertellen welke oefeningen ze hebben gekozen en vooral waarom.
Er bestaat daarbij geen goed of fout! Iedereen heeft zijn eigen aandachtspunten. We willen juist met en van elkaar leren.
Thuis leer je je eigen partij.
Op de repetitie leer je het orkest.
En dat is precies waar deze derde periode om draait:
Thuis voorbereiden wat we op de repetitie samenbrengen!

Repetitieschema
Hieronder vind je het schema voor de komende repetitie:
19.15 Binnenkomst
19.20 Op de stoel, zelfstandig inspelen
19.30 Gezamenlijk stemmen en starten
Gezamenlijke oefening:
Deep Harmony – Balans en ademhaling.
Dit werk wordt deze week uitgedeeld / digitaal verspreid.
Daarna werken we aan:
-
Concordia
-
Colors Of The Wind (Solo Pepijn)
-
Cahaba Dances
-
Tribute To Roxette
-
Rolling Stones On Tour

Er wordt hard gewerkt om de webpagina in orde te maken!
repetities tot Winterconcert!
Belangrijk!

De 90-minuten-challenge – 2027
Na de 40- en 60-minuten-challenge maken we in 2027 de volgende stap: 90 minuten thuisstudie per week.
Eigenlijk verandert er niet zoveel. We blijven onze vertrouwde 60 minuten aan de orkestpartijen werken. Het enige wat we toevoegen is de persoonlijke oefenroutine die we tijdens The NEXT Step hebben ontwikkeld.
Drie keer een halfuurtje
We verdelen onze thuisstudie over drie momenten van 30 minuten.
10 minuten – Persoonlijke routine
Fysiek, Fundament en Focus. Je instrument voorbereiden en je muzikale basisvaardigheden onderhouden.
20 minuten – Partijstudie
Gericht werken aan de muziekstukken uit het repetitieschema. Moeilijke passages instuderen, verbeteren en controleren.
3 × 30 minuten = 90 minuten per week
Bewust en gericht studeren
Gebruik de oefeningen en studiemethoden die we tijdens The NEXT Step hebben geleerd. Denk aan de vijf fundamenten, ritmische oefeningen, de metronoom en Macro–Micro–Macro.
Kijk regelmatig of je persoonlijke routine nog aansluit bij jouw ontwikkeling. De Routine-Wijzer helpt je bij het kiezen van passende oefeningen.
Thuis voorbereiden, samen musiceren
Door thuis je instrumentale vaardigheden te onderhouden en je orkestpartijen voor te bereiden, kunnen we tijdens de repetities de muzikale verdieping zoeken. Daar werken we samen aan klankkleur, balans, frasering en samenspel.
Thuis voorbereiden wat we op de repetitie samenbrengen!
Tien minuten voor jezelf.
Twintig minuten voor het orkest.
Drie keer per week.
Afkortingen:
Specifiek voor een bepaalde stem? Dan staat er ook een nummer achter, bijvoorbeeld: KL2 of TRP3 voor klarinet 2 en trompet 3 partij.
PICC - Piccolo
FLT - Fluit
OB - Hobo
FGT - Fagot
KL - Klarinet
BKL - Basklarinet
ASX - Alt-Sax
TSX - Tenor-Sax
BSX - BAriton-Sax
HRN - Hoorn
TRP - Trompet
TRB - Trombone
BAR / EUPH - BAriton of Euphonium
BAS - Es- of Besbassen
DRM - Drums
PERC1, PERC2 - Percussie
MELP - Melodische Percussie
TIMP - Pauken
Overig:
ORKEST - geldt voor iedereen
BASLIJN - Alle instrumenten die de baslijn spelen
MELODIELIJN - Alle instrumenten die melodie spelen
PERC - Alle percussiepartijen
Er is iets bijzonders aan dat eerste moment van de dag waarop je je instrument in handen neemt. Nog vóórdat er een noot gespeeld wordt, hangt er een soort belofte in de lucht: dit wordt een muzikaal moment dat helemaal van jou is. Geen opdracht, geen verplichting — maar een cadeautje voor jezelf.
Over de kracht van een dagelijkse muzikale routine
De afgelopen tijd denk ik veel na over hoe we als muzikanten omgaan met onze tijd. We zijn vaak zo bezig met concerten, repetities en nieuwe stukken, dat we vergeten waar het eigenlijk begint: bij het opwarmen van onszelf. Niet alleen van het instrument, maar van adem, lichaam en aandacht.
De opwarmroutine – de basis van alles
Een opwarmroutine is iets wat je elke dag of wekelijks herhaalt. Een kort, vast moment van 5 tot 7 minuten waarin je jezelf voorbereidt op muziek maken. Het doel is niet oefenen, maar aanwezig worden.
Een goede routine raakt alle bouwstenen van muzikaliteit:
- Body – bewustwording van houding en ademhaling (Breathing Ground)
- Tone – het vinden van een warme, volle klank (Warm Resonance)
- Pulse – een natuurlijke ritmische stabiliteit zonder spanning (Pulse)
- Flow – soepele beweging tussen noten en registers (Flow)
- Scale Up – het activeren van techniek en toonladders met aandacht (Scale Up)
- Showdown – afronden met energie en expressie, alsof je al midden in een stuk zit (Showdown)
Deze routine is als het openen van een deur. Je stapt van de drukte van de dag naar een ruimte waar je alleen maar hoeft te luisteren, te ademen en te voelen. Na zeven minuten ben je niet alleen opgewarmd, maar ook afgestemd — op jezelf, op je instrument, en op wat muziek straks van je vraagt.
Studietijd – van routine naar inhoud
Na het opwarmen begint pas de echte studietijd: de periode waarin je 20 à 25 minuten met volledige aandacht werkt aan de muziek zelf. Hier verschuift de focus van lichamelijke voorbereiding naar mentale verdieping.
In deze fase denk je na over:
- frasering en muzikale lijnen
- klankkleur, balans en samenspel
- interpretatie en intentie
- hoe jouw partij past binnen het geheel van het orkest
Deze tijd vraagt rust, concentratie en nieuwsgierigheid. En precies dáárom is een goede opwarming zo belangrijk: als je lichaam en ademhaling klaar zijn, kan je hoofd zich volledig richten op de muziek.
Elke week iets nieuws meebrengen
Muzikale groei is niet iets abstracts — het gebeurt in kleine stapjes. Het uitgangspunt is eenvoudig: iedere week nét iets beter worden of meer kunnen dan de week ervoor. Breng elke repetitie iets nieuws mee. Dat kan een verbeterde ademsteun zijn, een beter gevoel voor timing, een mooier legato, of simpelweg meer rust in je spel.
De verantwoordelijkheid ligt bij ons allemaal. Wie thuis goed voorbereidt, maakt de repetitie voor iedereen waardevoller. Thuis leer je je eigen partij. Tijdens de repetitie leer je de partijen van je muzikale collega’s kennen. Zo ontstaat er ruimte om echt te musiceren — om te luisteren, te reageren en te beleven.
Begin bij jezelf
Daarom mijn uitnodiging: maak deze week eens bewust tijd voor jouw eigen routine. Niet als plicht, maar als investering in jezelf. Vijf minuten per dag om te landen, te ademen en je instrument wakker te maken. En daarna — een half uur om muziek te ontdekken met nieuwe oren.
Dat is waar groei begint: niet bij wat je speelt, maar bij hoe je begint te spelen.
Een routine is geen herhaling. Het is herontdekken. Elke dag opnieuw.
🎶
Koffieconcert (ism Fanfare Irene) - 17 Januari 2027 & Winterconcert 5 maart 2027
Er staan twee leuke concerten op het programma. Op 17 januari 2027 spelen we samen met Fanfare Irene (uit-wedstrijd) en daarna ons eigen winterconcert op 5 maart 2027 (thuis-wedstrijd). Dus we kunnen voor beide programma's overlap hebben in de muziek. Hieronder (een deel van) het programma:
Concordia werd in 2010 geschreven ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van Fanfare Concordia uit Schaijk. De compositie vertelt de geschiedenis van de vereniging, van haar oprichting en de kerkelijke processies tot de eerste festivals en het carnaval.
Een bijzonder detail is het terugkerende Concordia-motief (C–C–D–A), dat voor het eerst door de trombones wordt geïntroduceerd. Feestelijke passages, plechtige koralen en vrolijke melodieën wisselen elkaar af. Het werk eindigt met een energieke muzikale viering van het honderdjarig jubileum.
Eric Swiggers (1968) is een Nederlandse componist, arrangeur en dirigent, geboren in Deurne. Hij studeerde aan het Brabants Conservatorium in Tilburg, waar hij zich specialiseerde in compositie, elektronische toetsinstrumenten en HaFa-directie.
Swiggers schreef muziek voor uiteenlopende bezettingen, waaronder harmonie- en fanfareorkesten, koren en kamermuziekensembles. Zijn composities kenmerken zich door een eigentijdse, kleurrijke en toegankelijke schrijfstijl. Naast zijn werk als componist was hij jarenlang actief als dirigent en muziekdocent.
Hieronder de video demo:
Video Voorbeeld
Belangrijk!

De 60‑minuten‑challenge – 2026 ⏰🎵
Onze vertrouwde 40‑minuten‑challenge heeft al veel muzikanten geholpen om bewust te oefenen. Voor 2026 zetten we een grote stap: de 60‑minuten‑challenge! 🥁
Het idee is simpel: besteed iedere week minimaal 60 minuten bewust aan je eigen partij. Niet ‘even doorblazen’, maar gericht oefenen tot je het goed onder de knie hebt. Zo breng je je partijen op niveau naar de repetitie en maken we als orkest echte stappen in samenspel, klankkleur en projectie. 🎶
Extra voordeel van 20 minuten erbij ⏱️:
- Meer tijd om moeilijke passages echt goed onder de knie te krijgen 🎼
- Mogelijkheid om technieken zoals ademsteun, articulatie en dynamiek te verbeteren 💪
- Meer focus op muzikale nuances en expressie 🌈
- Betere voorbereiding op de repetitie, zodat samenspel direct sterker wordt 👥
Tip: verdeel de 60 minuten bijvoorbeeld in 2×30 minuten of 3×20 minuten, zodat oefenen overzichtelijk en effectief blijft. 📅
Kort gezegd: waarom dit belangrijk is 🎯
Door bewust te oefenen en je partijen thuis op niveau te brengen, spelen we in de repetitie sneller samen, wordt ons klankbeeld sterker, en ontwikkelen we ons instrumentaal vermogen. 🎷
Februari: werken aan thuis- en repetitieroutine 🗓️
In februari zullen we samen actief werken aan de thuis- en repetitieroutine: een warming-up die helpt om sneller in te spelen, het spel te verbeteren en het orkestgeluid te versterken. De focus ligt op:
- Lange tonen – Voor klank, ademsteun en focus 🎺
- Toonladders – Voor flexibiliteit en techniek 🎶
- Ritmische oefeningen – Voor timing en samenklank 🥁
- Loopjes of etudes – Om techniek én muzikaliteit verder uit te bouwen 🎵
Tips & Tricks voor thuisstudie 💡
- Plan je oefenmomenten – Kies één of twee stukken per week waarop je je focust. 📅
- Oefen bewust en langzaam – Bouw tempo en complexiteit op zodra het veilig voelt. 🐢
- Markeer moeilijke passages – Focus op wat echt aandacht nodig heeft. ✏️
- Neem jezelf op – Zo hoor je waar je vooruitgang boekt en wat nog aandacht vraagt. 🎧
- Varieer je sessies – 2×30 of 3×20 minuten werken beter dan één lange sessie op de automatische piloot. ⏳
- Sluit af met iets leuks – Zo blijft oefenen plezierig en motiverend! 😊
“De mooiste repetities beginnen thuis — met bewust oefenen en jezelf uitdagen. Zo maken we samen muziek met meer energie, klankkleur en betekenis!” 🎶
Er is iets bijzonders aan dat eerste moment van de dag waarop je je instrument in handen neemt. Nog vóórdat er een noot gespeeld wordt, hangt er een soort belofte in de lucht: dit wordt een muzikaal moment dat helemaal van jou is. Geen opdracht, geen verplichting — maar een cadeautje voor jezelf.
Over de kracht van een dagelijkse muzikale routine
De afgelopen tijd denk ik veel na over hoe we als muzikanten omgaan met onze tijd. We zijn vaak zo bezig met concerten, repetities en nieuwe stukken, dat we vergeten waar het eigenlijk begint: bij het opwarmen van onszelf. Niet alleen van het instrument, maar van adem, lichaam en aandacht.
De opwarmroutine – de basis van alles
Een opwarmroutine is iets wat je elke dag of wekelijks herhaalt. Een kort, vast moment van 5 tot 7 minuten waarin je jezelf voorbereidt op muziek maken. Het doel is niet oefenen, maar aanwezig worden.
Een goede routine raakt alle bouwstenen van muzikaliteit:
- Body – bewustwording van houding en ademhaling (Breathing Ground)
- Tone – het vinden van een warme, volle klank (Warm Resonance)
- Pulse – een natuurlijke ritmische stabiliteit zonder spanning (Pulse)
- Flow – soepele beweging tussen noten en registers (Flow)
- Scale Up – het activeren van techniek en toonladders met aandacht (Scale Up)
- Showdown – afronden met energie en expressie, alsof je al midden in een stuk zit (Showdown)
Deze routine is als het openen van een deur. Je stapt van de drukte van de dag naar een ruimte waar je alleen maar hoeft te luisteren, te ademen en te voelen. Na zeven minuten ben je niet alleen opgewarmd, maar ook afgestemd — op jezelf, op je instrument, en op wat muziek straks van je vraagt.
Studietijd – van routine naar inhoud
Na het opwarmen begint pas de echte studietijd: de periode waarin je 20 à 25 minuten met volledige aandacht werkt aan de muziek zelf. Hier verschuift de focus van lichamelijke voorbereiding naar mentale verdieping.
In deze fase denk je na over:
- frasering en muzikale lijnen
- klankkleur, balans en samenspel
- interpretatie en intentie
- hoe jouw partij past binnen het geheel van het orkest
Deze tijd vraagt rust, concentratie en nieuwsgierigheid. En precies dáárom is een goede opwarming zo belangrijk: als je lichaam en ademhaling klaar zijn, kan je hoofd zich volledig richten op de muziek.
Elke week iets nieuws meebrengen
Muzikale groei is niet iets abstracts — het gebeurt in kleine stapjes. Het uitgangspunt is eenvoudig: iedere week nét iets beter worden of meer kunnen dan de week ervoor. Breng elke repetitie iets nieuws mee. Dat kan een verbeterde ademsteun zijn, een beter gevoel voor timing, een mooier legato, of simpelweg meer rust in je spel.
De verantwoordelijkheid ligt bij ons allemaal. Wie thuis goed voorbereidt, maakt de repetitie voor iedereen waardevoller. Thuis leer je je eigen partij. Tijdens de repetitie leer je de partijen van je muzikale collega’s kennen. Zo ontstaat er ruimte om echt te musiceren — om te luisteren, te reageren en te beleven.
Begin bij jezelf
Daarom mijn uitnodiging: maak deze week eens bewust tijd voor jouw eigen routine. Niet als plicht, maar als investering in jezelf. Vijf minuten per dag om te landen, te ademen en je instrument wakker te maken. En daarna — een half uur om muziek te ontdekken met nieuwe oren.
Dat is waar groei begint: niet bij wat je speelt, maar bij hoe je begint te spelen.
Een routine is geen herhaling. Het is herontdekken. Elke dag opnieuw.
🎶
Afkortingen:
Specifiek voor een bepaalde stem? Dan staat er ook een nummer achter, bijvoorbeeld: KL2 of TRP3 voor klarinet 2 en trompet 3 partij.
PICC - Piccolo
FLT - Fluit
OB - Hobo
FGT - Fagot
KL - Klarinet
BKL - Basklarinet
ASX - Alt-Sax
TSX - Tenor-Sax
BSX - BAriton-Sax
HRN - Hoorn
TRP - Trompet
TRB - Trombone
BAR / EUPH - BAriton of Euphonium
BAS - Es- of Besbassen
DRM - Drums
PERC1, PERC2 - Percussie
MELP - Melodische Percussie
TIMP - Pauken
Overig:
BASLIJN - Alle instrumenten die de baslijn spelen
MELODIELIJN - Alle instrumenten die melodie spelen
PERC - Alle percussiepartijen












